Trong những năm gần đây, thị xã Tuyên Quang đã có bước phát triển đáng kể trên các lĩnh vực kinh tế, văn hoá và xã hội. Đời sống của bà con nhân dân các dân tộc ở thị xã từng bước được nâng cao, bộ mặt đô thị có những bước đổi thay. Sự chuyển mình và không ngừng phát triển của thị xã trong tiến trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá một phần lớn là nhờ vào sự chuyển dịch cơ cấu ngành nghề của các các hộ gia đình trên địa bàn. Hiện nay thị xã Tuyên Quang có trên 3.220 hộ tham gia sản xuất nông nghiệp bằng 21% tổng số hộ gia đình trong toàn thị. Với một vùng nông nghiệp khá phong phú và đa dạng về đất đai cũng như ngành nghề. Từ một nền nông nghiệp lạc hậu, sản xuất manh mún, sản xuất nông nghiệp ở thị xã Tuyên Quang đã từng bước vươn tới sản xuất nông nghiệp theo hướng hàng hoá tập trung, thâm canh, đa canh, chất lượng và chuyển dịch cơ cấu cây trồng, vật nuôi có năng suất thấp, hiệu quả kém sang trồng và nuôi các loại cây con  có năng suất, sản lượng và hiệu quả kinh tế cao hơn, đáp ứng nhu cầu thị trường và nông nghiệp đô thị, từng bước đưa sản xuất nông nghiệp địa phương phát triển một cách bền vững và có hiệu quả.

Để đạt được mục tiêu phát triển kinh tế nông nghiệp, giải quyết vấn đề về lương thực, xoá đói, giảm nghèo, tặng hộ khá hộ giầu. Đảng bộ và chính quyền thị xã Tuyên Quang đã tập trung chỉ đạo triển khai nhiều biện pháp cụ thể sát thực với  thực tế địa phương nhằm từng bước đưa kinh tế nông nghiệp của thị xã chuyển dịch theo hướng sản xuất hàng hoá. Những năm qua đội ngũ cán bộ khuyên nông ở thị xã đã thực sự phát huy vai trò nhiệm vụ được giao. Hàng năm đều tổ chức 3 đợt tập huấn chuyển giao KHKT chăn nuôi trồng trọt cho bà con nông dân. Đội ngũ các bộ khuyên nông chủ động xây dựng mô hình chuyển đổi cơ cấu cây trồng vật nuôi, tăng vụ, sử dụng giống mới, áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào thâm canh tăng năng suất. Được sự hỗ trợ về vốn, giống, vật tư phân bón và hơn cả là những kinh nghiệm và sự hướng dẫn kỹ thuật theo phương châm " Cầm tay chỉ việc" của các cán bộ khuyến nông đã mang lại thành công cho các mô hình chuyển đổi sản xuất nông nghiệp trên địa bàn thị xã. Đến nay, 70% diện tích đất nông nghiệp ở thị xã được gieo cấy bằng giống lúa lai, một số giống đặc sản cũng tiếp tục được mở rộng như giống lúa bắc thơm, hương thơm số 1…Toàn bộ diện tích ngô được trồng bằng giống ngô lai;  Cán bộ khuyến nông phụ trách các xã đã tổ chức khảo nghiệm thành công và mở rộng diện tích bằng giống ngô lai LNS 222,  giống ngô C919 và nhiều giống ngô có năng xuất chất lượng hiệu quả kinh tế đã được đưa vào trồng đại trà. Nhưng cái được hơn cả trong việc thực hiện chủ trương chuyển dịch cơ cấu sản xuất nông nghiệp ở thị xã đó là làm thay đổi cách nghĩ, cách làm của bà con nông dân. Từ tập tục sản xuất nhỏ lẻ, nhiều hộ gia đình đã mạnh dạn đầu tư xây dựng các vùng sản xuất tập trung, chuyên canh theo hướng sản xuất hàng hoá, gắn với thị trường tiêu thụ sản phẩm. Nét nổi bật trong sản xuất nông nghiệp ở thị xã đó là những năm qua thị xã đã thành công trong việc xây dựng cánh đồng chuyên canh  rau, chuyên canh hoa đã cho thu nhập từ 80 đến 100 triệu đồng/1ha/năm. Cá biệt có nơi thu nhập đạt trên 100 triệu đồng/ha/năm. Đây là một trong những hướng đi mới, giúp người nông dân tiếp cận nhanh hơn với kinh tế thị trường, phá thế độc canh cây lúa nâng cao giá trị kinh tế trên 1 ha canh tác. Người nông dân đã hình thành thói quen sản xuất theo nhu cầu thị trường, lựa chọn trồng cây gì, nuôi con gì có giá trị kinh tế cao và hiệu quả kinh tế chính là động lực quan trọng cho chuyển dịch cơ cấu sản xuất nông nghiệp ở thị xã. Nhờ chuyển dịch cơ cấu cây trồng vật nuôi đúng hướng, phù hợp với điều kiện thực tế ở địa phương đã mang lại hiệu quả kinh tế cao cho người dân ở thị xã.

Chuyển dịch cơ cấu cây trồng vật nuôi đã làm tăng giá trị sản xuất, từ phong trào chuyển đổi cơ cấu cây trồng, hình thành các vùng chuyên canh, đa canh, các mô hình chăn nuôi lợn thịt, lợn nái hướng nạc, mô hình nuôi gà ai cập, nuôi nhím, nuôi thỏ kết hợp với trồng hoa vườn đồi…đã làm bật dậy tiềm năng, thế mạnh của những vùng đất vốn còn nhiều khó khăn, thu nhập ở các xã nông nghiệp tăng lên, nhiều hộ nghèo đã vươn lên cuộc sống trung bình và khá giả, góp phần thu hẹp khoảng cách giàu nghèo giữa khu vực thành thị và nông thôn ở thị xã Tuyên Quang. 

Sự chuyển mình ngày càng lớn mạnh trong kinh tế nông nghiệp của thị xã Tuyên Quang trong thời kỳ công nghiệp hoá hiện đại hoá đất nước, sự đa dạng về lĩnh vực, quy mô sản xuất nông nghiệp hôm nay của người dân thị xã là có sự đóng góp không nhỏ của những người làm công tác khuyến nông. Gắn bó với bà con nông dân, nhiệt tình và tận tuỵ với công việc, những cán bộ khuyến nông ở thị xã đã từng ngày làm chuyển biến cách nghĩ, cách làm của người nông dân trên địa bàn

Những năm gần đây, hệ thống khuyến nông cơ sở ở thị xã Tuyên Quang được đánh giá ngày càng hoàn thiện hơn về trình độ chuyên môn nghiệp vụ, nhiều cán bộ khuyến nông đã trưởng thành và được sắp xếp vào những vị trí công tác cao trong cấp uỷ, chính quyền và các tổ chức đoàn thể. Tổ chức khuyến nông từ các xã phường đến thị xã ngày càng được ổn định về tổ chức, được bổ sung kiến thức cho bản thân. Hàng năm, Công việc của đội ngũ cán bộ khuyến nông đã bám sát các chủ trương, chính sách, chỉ thị và nghị quyết, kế hoạch của đảng bộ, chính quyền thị xã và của ngành để thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế xã hội trên địa bàn. Để thực hiện có hiệu quả chủ trương chuyển đổi cơ cấu cây trồng vật nuôi trên địa bàn toàn thị, Trạm khuyến nông thị xã cùng với khuyến nông cơ sở và các xã phường, chuyển tải tới các hộ nông dân hàng nghìn bản tin và tài liệu kỹ thuật. Hình thức thông tin tuyên truyền được thực hiện qua việc phát các bản tin hoặc thông qua hệ thống loa truyền thanh xã và các hội nghị tập huấn. Qua đó, nông dân được chuyển giao và tiếp cận với những thông tin mới về kỹ thuật nuôi trồng, chăm sóc các cây con giống mới, các quy trình sản xuất và luân canh cây trồng, tăng hiệu quả kinh tế. Khuyến nông các xã thường xuyên trao đổi kinh nghiệm, cách làm hay để giúp các hộ nông dân có thêm kiến thức và kinh nghiệm phục vụ sản xuất.

Thực hiện phong trào chuyển dịch cơ cấu cây trồng vật nuôi, trạm khuyến nông thị xã đã phối hợp tổ chức các lớp tập huấn hướng dẫn kỹ thuật sản xuất các loại cây trồng, vật nuôi mà đặc biệt là các loại cây con có giá trị kinh tế cao như kỹ thuật gieo trồng giống lúa mới HSI 928, lúa bắc thơm, hương thơm số 1, kỹ thuật trồng giống ngô nếp Bạch Ngọc, dưa lê Thanh Đường và các loại cây trồng vụ đông… kỹ thuật chăn nuôi và chăm sóc lợn hướng nạc, bò sinh sản, nuôi gà ai cập, nuôi thỏ, nuôi trồng thuỷ sản và mới đây nhất là phổ biến kỹ thuật chăm sóc các vật nuôi có giá trị kinh tế cao như nhím, cá sấu…Từ mục tiêu phát triển kinh tế của thị xã, trạm khuyến nông đã lựa chọn và tổ chức triển khai được một số mô hình điểm để nông dân học tập và nhân rộng. Từ những mô hình trình diễn như mô hình trồng lúa cao sản, mô hình trồng ngô lai, trồng đậu tương, trồng lạc che phủ nilon… đã cho năng suất, chất lượng cao, phù hợp với điều kiện đất đai và khí hậu của địa phương được nông dân chấp nhận đưa vào sản xuất và nhân ra diện rộng.

Cũng nhờ có sự hỗ trợ kỹ thuật của những cán bộ khuyến nông mà nhiều hộ gia đình nông dân ở thị xã đã tích luỹ được kinh nghiệm và ứng dụng thành công mô hình chăn nuôi trồng trọt có mức thu nhập cao. Điển hình như mô hình nuôi gà Ai Cập của anh Trương Công Định ở xóm 13, xã Hưng Thành gần 3 nghìn con, mỗi ngày bình quân mang lại cho gia đình anh 1.500 quả trứng, cung cấp ra ngoài thị trư­ờng trong và ngoài tỉnh. Mô hình nuôi nhím của gia đình anh Hoàng Văn Sự ở xóm 7, xã Hưng Thành, từ 4 cặp nhím giống, đến nay đàn nhím của gia đình đã tăng lên 11 cặp, mỗi cặp trung bình sinh sản mỗi năm được từ 1 đến 3 lứa, mỗi lứa từ 2 đến 3 con, với giá thị trường lên tới 9 triệu đồng trên một đôi nhím giống, mỗi năm gia đình anh Sự thu nhập gần 100 triệu đồng. Mô hình chuyển đổi diện tích đất chằm thụt sang nuôi trồng thuỷ sản của anh Nguyễn Văn Khoa ở xóm 28, xã Ỷ La, chỉ sau 7 tháng tập trung chăm sóc, vừa qua gia đình anh đã bước vào thu hoạch được 2.500kg cá thịt, thu về 45 triệu đồng. Nhiều mô hình nuôi ong, nuôi thỏ kết hợp với chăn nuôi gia súc gia cầm của nông dân xã Tràng Đà, Nông Tiến đã cho hộ gia đình có thu nhập từ 50 đến 100 triệu đồng/năm. Mới đây, một mô hình kinh tế mới được hình thành đó là mô hình nuôi cá sấu kết hợp với chăn nuôi lợn  Của gia đình Doanh nghiệp Trung Chinh xóm 2 xã ỷ la. Thông qua các lớp tập huấn, qua tài liệu hướng dẫn kỹ thuật mà trạm khuyến nông thị xã cung cấp. Bước đầu, hộ gia đình mạnh dạn nuôi thử nghiệm trên 100 con cá sấu ,và hàng trăm con lợn giống hướng nạc - mô hình này đang hứa hẹn cho nguồn lợi kinh tế cao hơn so với việc đầu tư nuôi các vật nuôi khác. Cùng với việc đẩy mạnh phong trào chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, phong trào xây dựng mô hình chăn nuôi gia súc, gia cầm cũng đang phát triển sâu rộng trên địa bàn 4 xã.

Những mô hình chăn nuôi, trồng trọt theo hướng sản xuất hàng hoá này đã và đang tiếp tục được nhân trên diện rộng để mang lại nguồn thu nhập cao và ổn định cho các hộ gia đình ở các xã phường trên địa bàn thị xã. Không chỉ hướng dẫn về khoa học kỹ thuật, trạm khuyến nông thị xã còn kết hợp với các tổ chức đoàn thể, kiểm tra chỉ đạo sản xuất, dự thính dự báo chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh, dịch bệnh cho cây trồng và vật nuôi, nhờ đó mà nhiều năm qua ở thị xã không để xảy ra tình trạng dịch bệnh trên đàn gia súc gia cầm làm ảnh hưởng tới kinh tế của bà con nông dân, giúp người dân nâng cao thu nhập, củng cố niềm tin vào hệ thống khuyến nông cơ sở và yên tâm sản xuất.

Cùng với các mô hình chuyển đổi giống cây trồng, vật nuôi theo hướng sản xuất hàng hoá, bằng sự nhạy bén, nhiều hộ gia đình nông dân đã biết tận dụng nguồn lao động, nguyên vật liệu đầu tư mở rộng quy mô sản xuất tiểu thủ công nghiệp, làm phong phú hơn cho sản xuất nông nghiệp trên địa bàn. Trạm khuyến nông thị xã đã phối hợp với Phòng kinh tế thị xã và các xã phường ở thị xã Tuyên Quang tổ chức được hàng chục lớp dạy nghề thủ công nghiệp. Một số nghề mới nhằm khai thác tiềm năng, thê mạnh của địa phương như: Chắp nứa sơn mài mỹ nghệ, mây giang đan, nghề nứa đan, sản xuất mũ cối, mộc mỹ nghệ, làm chổi chít v.v...thu hút nhiều lao động tham gia. Bên cạnh việc mở các lớp dạy nghề, đào tạo những người có tay nghề cao làm nòng cốt cho phát triển lâu dài, việc thu hút người lao động tham gia làm nghề đã và đang được các thị xã Tuyên Quang triển khai thực hiện có hiệu quả. Đến nay, nhiều HTX, doanh nghiệp, các cơ sở sản xuất đã đi vào hoạt động có hiệu quả, tạo nhiều việc làm  có thu nhập ổn định cho hàng trăm lao động địa phương. Bước trong chuyển dịch cơ cấu cây trồng vật nuôi ở thị xã Tuyên Quang đã tạo sự chuyển biến đáng kể trên lĩnh vực kinh tế, tổng giá trị sản xuất nông nghiệp hàng năm đều tăng năm sau cao hơn năm trước

Những kết quả đạt được trong sản xuất nông nghiệp ở thị xã đã ngày càng khẳng định vai trò và chức năng, nhiệm vụ của hệ thống khuyến nông và cán bộ khuyến nông cơ sở đối với sản xuất nông nghiệp, hệ thống lại toàn bộ kiến thức trong sản xuất nông nghiệp trên tất cả các lĩnh vực từ trồng trọt đến chăn nuôi và nuôi trồng thuỷ sản, được các cấp uỷ đảng, chính quyền địa phương và nhân dân đánh giá cao, góp phần đưa nền kinh tế địa phương ngày một đổi mới và phát triển theo hướng công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp nông thôn. 

Với lợi thế là trung tâm giao lưu thương mại, văn hoá xã hội của tỉnh, đầu mối giao thông với các huyện trong tỉnh và các tỉnh lân cận. Thị xã Tuyên Quang đã phát huy lợi thế của mình, đưa lên hàng đầu chương trình phát triển giống cây, giống con chất lượng cao để từng bước nâng cao năng suất, chất lượng hiệu qủa. Chuyển dịch nhanh hơn nữa cơ cấu kinh tế nông nghiệp và cơ cấu cây trồng, vật nuôi,  phát triển mạnh các loại cây trồng, vật nuôi tạo thành khu sản xuất hàng hoá tập trung, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường trong và ngoài tỉnh.

Sản xuất nông nghiệp ở thị xã Tuyên Quang không phải là nền kinh tế mũi nhọn trong giai đoạn hiện nay nhưng lại có vai trò rất quan trọng bởi kinh tế nông nghiệp ổn định sẽ bảo đảm an sinh cho hàng nghìn nông dân trên địa bàn, đồng thời góp phần cân bằng sinh thái vùng đô thị hoá. Chính vì vậy, thị xã Tuyên Quang đã có nhiều chính sách phát triển nông nghiệp, chuyển dịch cơ cấu cây trồng vật nuôi phù hợp. Nhờ làm tốt công tác tuyên truyền, vận động nên nông dân đã chủ động trong chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi, đồng thời áp dụng những tiến bộ KHKT và công nghệ vào sản xuất theo hướng sản xuất hàng hoá, gắn với thị trường tiêu thụ sản phẩm mà thu nhập của bà con được nâng lên, đời sống vật chất, tinh thần của nông dân đã được cải thiệt đáng kể, góp phần thực hiện thắng lợi các mục tiêu kinh tế- xã hội, quốc phòng an ninh mà Nghị quyết Đại hội Đảng bộ Thị xã Tuyên Quang lần thứ XVII. Tạo ra một diện mạo mới cho thị xã Tuyên Quang trong sự phát triển của đất nước. Đây chính là điều kiện chuyển dịch cơ cấu sản xuất nông nghiệp hiệu quả và bền vững để xây dựng nông thôn mới trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá và hội nhập kinh tế quốc tế.

Tương lai không xa, thị xã Tuyên Quang sẽ phát triển và trở thành thành phố với một nền kinh tế ổn định và bền vững. Điều này cũng đặt ra cho kinh tế nông nghiệp ở thị xã Tuyên Quang một hướng đi mới chất lượng và hiệu quả hơn. Trong đó, cơ sở để chuyển dịch cơ cấu sản xuất là lựa chọn cây con có hiệu quả kinh tế gắn sản xuất với tiêu thụ, phát triển sản xuất đi đôi với xây dựng hạ tầng kỹ thuật nông nghiệp nông thôn. Chính vì vậy, thị xã đã có những chính sách khuyến khích người dân phát triển kinh tế gia đình theo hướng hàng hoá, tạo điều kiện cho bà con được vay vốn, giống với lãi suất ưu đãi, xây dựng và củng cố tổ chức khuyến nông mạnh về đội ngũ, vững về chuyên môn để đáp ứng kịp thời nhu cầu nắm bắt khoa học kỹ thuật trong sản xuất của bà con. Tới đây, đảng bộ và chính quyền thị xã, trạm khuyến nông sẽ phối hợp liên kết chặt chẽ với các cơ sở sản xuất giống để chọn lựa những giống cây con mới vừa năng suất, chất lượng, hiệu quả và phù hợp để ứng dụng nuôi trồng tại địa phương, từng bước nhân ra diện rộng. Cán bộ khuyến nông ngày càng phát huy hơn nữa vai trò và trách nhiệm của mình đối với nền kinh tế nông nghiệp địa phương, tăng cường công tác tuyên truyền, vận động thực hiện chuyển đổi cơ cấu cây trồng vật nuôi trên diện rộng và tìm hướng tiêu thụ sản phẩm cho nông dân. Hình thành chuỗi liên kết kinh doanh nông nghiệp gắn với công nghiệp, dịch vụ ở khu vực nông thôn. Đẩy mạnh việc xúc tiến thương mại nông nghiêp, đào tạo nghề cho nông dân để phục vụ chương trình chuyển dịch cơ cấu sản xuất nông nghiệp, ưu tiên và đặt phát triển kinh tế nông nghiệp thành mục tiêu quan trọng trong phát triển kinh tế bền vững ở địa phương.

Xuân Trường - Phòng VH TXTQ