Thực hiện Chỉ thị số 16-CT/TW của Ban Bí thư Trung ương Đảng (khoá IX) và Nghị quyết số 108a- NQ/TU ngày 22/12/2004 của Ban Thường vụ Tỉnh uỷ  về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với lực lượng DQTV và lực lượng DBDV trong tình hình mới... Bằng nhiều hình thức, phương pháp, nhân dịp các ngày kỷ niệm lớn của Đảng, Nhà nước, Quân đội, địa phương , qua huấn luyện, hội thi, hội thao, Đảng uỷ huyện Sơn Dương đã chỉ đạo tuyên truyền sâu rộng Pháp lệnh Dân quân tự vệ; qua đó tạo sự thống nhất cao trong tổ chức thực hiện, phát huy được sức mạnh của cả hệ thống chính trị tham gia xây dựng lực lượng DQTV vững mạnh.

Đảng uỷ  huyện  thường xuyên chỉ đạo, theo dõi công tác rà soát, giao chỉ tiêu tuyển chọn phù hợp tình hình dân cư, điều kiện kinh tế, yêu cầu quốc phòng - an ninh từng địa bàn. Từ năm 1996 đến nay, đã đăng ký được hơn 523 nghìn lượt người, đạt 23,7%. Trong đó, đăng ký mới hàng năm là gần 37 nghìn người, tỷ lệ đạt 15,6% so với dân số. Hiện nay, lực lượng DQTV có thể huy động đạt tỷ lệ 4% trở lên so với dân số khi có tình huống khẩn cấp hoặc có chiến tranh xảy ra. Công tác tuyển chọn được thực hiện tốt qua 5 bước từ tuyên truyền; phổ biến pháp lệnh; tiêu chuẩn tuyển chọn; rà soát dự kiến số lượng kết nạp vào và cho ra; giao chỉ tiêu và chỉ đạo các cơ sở họp xét, bình chọn dân chủ, công khai. Quá trình tuyển chọn đã coi trọng tiêu chuẩn về chính trị, qua 12 năm đã kết nạp mới hơn 10 nghìn người đạt 21,6% và cho ra hơn 10 nghìn người đạt 23,1%. Huyện đã chỉ đạo xây dựng lực lượng DQTV có số lượng hợp lý, theo đúng phương châm "Vững mạnh, rộng khắp". có tỉ lệ phù hợp với dân số từng địa phương. Thường xuyên chú trọng nâng cao chất lượng đội ngũ DQTV, đến nay, tỉ lệ đảng viên trong DQTV đạt 23.9% (tăng 19,6% so với năm 1996), trình độ học vấn trung học phổ thông trở lên đạt 59%. Thực hiện chặt chẽ việc đăng ký, quản lý  lực lượng DQTV nòng cốt, DQTV rộng rãi đến từng thôn, tổ nhân dân.Thực hiện qui mô sắp xếp biên chế đủ thành phần gồm: Lực lượng cơ động, lực lượng tại chỗ, binh chủng chiến đấu và các binh chủng bảo đảm.

Hằng năm  trước khi bước vào mùa huấn luyện, theo kế hoạch của Bộ CHQS tỉnh, Ban CHQS huyện đã tham mưu cho Huyện uỷ, UBND huyện lựa chọn và cử cán bộ tham gia các lớp chuyên môn, nghiệp vụ do tỉnh tổ chức; số cán bộ còn lại huyện tổ chức mở các lớp tại địa phương và trức tiếp tổ chức tập huấn, bồi dưỡng theo phân cấp. Từ năm 1996 đến nay, có 1.998 lượt cán bộ các cấp đã được tập huấn, bồi dưỡng. Qua đó đã góp phần nâng cao trình độ, năng lực, phương pháp tổ chức huấn luyện cho đội ngũ cán bộ, từng bước đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ quân sự-quốc phòng địa phương. Qua đánh giá hằng năm, trình độ, năng lực của đội ngũ cán bộ sau tập huấn, bồi dưỡng đã từng bước nâng lên. Hiện nay có 79% cán bộ xã đội và 30% cán bộ trung đội có trình độ huấn luyện khá; 100% thôn đội trưởng, tiểu đội trưởng biết điều hành và duy trì luyện tập. Thường xuyên quán triệt, thực hiện nghiêm túc công tác giáo dục chính trị, huấn luyện quân sự theo quy định. Xây dựng kế hoạch, tiến trình biểu, phân công cán bộ chuẩn bị mô hình học cụ, giáo án bài giảng. Trong 12 năm đã củng cố và làm mới 2.345 mô hình học cụ huấn luyện các loại. Tổ chức huấn luyện theo đúng phương châm "Cơ bản, thiết thực, chất lượng". Từ năm 1996 đến nay đã huấn luyện gần 43 nghìn lượt cán bộ, chiến sĩ DQTV, lựa chọn, bồi dưỡng trên 320 lượt cán bộ, chiến sĩ DQTV tham gia hội thao, hội thi do cấp trên tổ chức đạt kết quả tốt. Từ đó, đã xây dựng cho đội ngũ cán bộ, chiến sĩ có bản lĩnh chính trị vững vàng, nâng cao trình độ kỹ thuật, chiến thuật, có khả năng hoàn thành nhiệm vụ được giao. Các cuộc diễn tập, luyện tập phòng chống cháy rừng, diễn tập chiến đấu trị an hằng năm đều đạt kết quả tốt, qua đó góp phần nâng cao trình độ tác chiến, ứng cứu của lực lượng DQTV. Từ năm 1996 đến nay đã chỉ đạo 33 xã, thị trấn xây dựng qui chế phối hợp họat động giữa lực lượng DQTV và công an - an ninh ở cơ sở. Duy trì có nền nếp chế độ giao ban, nắm tình hình giữa quân sự và công an để kịp thời trao đổi thông tin, kinh nghiệm công tác và hiệp đồng trong triển khai thực hiện nhiệm vụ. 12 năm qua, có hơn 57 lượt DQTV phối hợp tuần tra, canh gác bảo vệ làng, xã và các cuộc bầu cử, các ngày kỷ niệm của đất nước và địa phương. Tích cực tuyên truyền vận động nhân dân thực hiện Nghị định 47/NĐ - CP của Chính phủ về thu nộp vũ khí, vật liệu nổ, do đó, đã thu được được 24 khẩu súng các loại; 18,2 kg thuốc nổ; 454 kíp nổ;196 mét dây cháy chậm; 37 viên đạn và 35 quả lựu đạn các loại. Phát hiện và thu giữ một quả bom tạ, một quả địa lôi và 3 đầu đạn pháo 105 ly còn sót lại sau chiến tranh. Thực hiện Chỉ thị 773/2001/CT - QP của bộ Quốc phòng, từ năm 1996 đến nay, đã giúp 74.927 ngày công giúp các gia đình chính sách tu sửa nhà cửa, làm đường liên thôn, nạo vét kênh mương. Đặc biệt, năm 2001 đã tham gia trên  10 nghìn ngày công giúp nhân dân khắc phục hậu quả lũ lụt được chính quyền và nhân dân ghi nhận.

  Cùng với sự phối hợp đồng bộ của  cấp uỷ, chính quyền các cấp, các ban, ngành, đoàn thể . Cơ quan quân sự các cấp đã tích cực tham mưu cho cấp uỷ, chính quyền và chủ động trong triển khai, tổ chức thực hiện. Vì vậy, chất lượng tổng hợp của lực lượng DQTV từng bước được nâng lên, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới. Góp phần giữ vững an ninh chính trị, tạo điều kiện cho nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, củng cố và tăng cường quốc phòng - an ninh trên địa bàn huyện.