Bản Heng

Cách ngã ba Đầm Hồng, xã Ngọc Hội khoảng 3 km là thôn Tạng Khiếc, xã Phú Bình (Chiêm Hóa). Ở đây có di tích Chiến thắng Bản Heng - một di tích lịch sử trong cuộc kháng chiến trường kỳ chống thực dân Pháp của dân tộc ta đã được Bộ Văn hóa - Thông tin xếp hạng di tích quốc gia từ tháng 11-2005.

    Ngày 18-10-1947, Trung đoàn 79 gồm các học viên Trường võ bị Trần Quốc Tuấn (tiền thân của Trường Sĩ quan lục quân ngày nay) và đội du kích xã Ngọc Hội (nay là xã Phú Bình), đã phục kích chặn đứng mũi tiến quân của giặc Pháp từ thị trấn Chiêm Hóa qua Bản Heng để lên Bản Thi. Trận địa phục kích của trung đoàn nằm bên phải đường Bản Thi đi Đầm Hồng, cách Bản Heng 200 mét về phía tây, trên lưng chừng đồi Nà Khoang, xung quanh là rừng cây rậm rạp, vừa bảo đảm bí mật, vừa dễ bao quát hướng tấn công của địch từ mọi phía. Đội hình ta gồm 3 trung đội, 1 đội trợ chiến 7 người và đội hậu cần 5 người, đã tiêu diệt được 38 tên Pháp trong đó có tên chỉ huy là đại uý (quan ba) Keroaste, làm bị thương 42 tên khác. Trung đoàn 79 có đồng chí Vũ Hải Đường bị hy sinh. Với chiến công này, trung đoàn đã cùng dân quân du kích địa phương bẻ gãy cuộc hành quân phía tây của địch, làm thất bại âm mưu dùng gọng kìm bao vây căn cứ địa Việt Bắc của chúng, bảo vệ an toàn cơ quan đầu não chỉ huy kháng chiến, đẩy địch lún sâu vào thế phòng ngự bị động, góp phần làm nên chiến thắng Việt Bắc thu - đông 1947, làm phá sản hoàn toàn chiến lược đánh nhanh, thắng nhanh của địch. Sau chiến thắng này, Trung đoàn 79 được Chủ tịch Hồ Chí Minh tặng thưởng danh hiệu “Trung đoàn Trung dũng quyết thắng".

    Chiến thắng Bản Heng thể hiện ý chí quyết tâm đánh thực dân Pháp bằng mọi cách, mọi phương tiện. Di tích Chiến thắng Bản Heng có giá trị nghiên cứu lịch sử quân đội, là bài học quý báu về chiến tranh du kích, minh chứng cho đường lối kháng chiến toàn dân, toàn diện của Đảng ta; đồng thời khẳng định khả năng, trình độ tác chiến của lực lượng quân đội với du kích địa phương. Chỉ với phương tiện chiến đấu thô sơ, nhưng nhờ mưu trí, dũng cảm và khéo léo, các học viên Trường võ bị Trần Quốc Tuấn và bộ đội, du kích địa phương đã nêu gương sáng về tinh thần chủ động tấn công, làm thất bại âm mưu hợp quân ở Bản Thi của địch.

    Chiến thắng Bản Heng cách đây đã hơn nửa thế kỷ, nên trận địa và nơi bố trí công sự nay không còn nhận thấy, chỉ còn cây cầu sắt soi mình trên dòng suối Nà Khoang. UBND tỉnh đang chỉ đạo ngành văn hóa thông tin và chính quyền địa phương thực hiện kế hoạch gìn giữ, tôn tạo di tích và xây dựng một số hạng mục công trình cần thiết phục vụ cho du khách đến tham quan, nghiên cứu và học tập. Nơi đây cũng đã được đưa vào tuyến tham quan chính thức trong hệ thống các di tích của tỉnh, góp phần giáo dục truyền thống và niềm tự hào, tình yêu quê hương xứ sở cho các thế hệ hôm nay và mai sau.