Hồng xiêm xoài là cây ăn quả mới “bén duyên” với những vùng đất đồi nông thôn. Đến với gia đình chị Bàn Thị Viện, thôn Đồng Vàng, xã Yên Nguyên (Chiêm Hóa) chúng tôi được biết đây là năm thứ 3 cây hồng xiêm xoài được trồng ở đất đồi nơi đây. Chị Viện chia sẻ: “Ban đầu gia đình chỉ trồng vài cây thử nghiệm. Thấy cây hợp đất, sinh trưởng và phát triển tốt, cho quả thơm ngon, đậm đà nên gia đình mới bắt đầu trồng nhân rộng. Quả khi vào mùa thường chín nhanh hơn các loại hồng xiêm bình thường khác, đặc biệt không sạn cát, không nhựa, vị thơm ngon, đậm đà nên cứ thu hái đến đâu là bán hết đến đó”. Hiện gia đình chị có 30 gốc hồng xiêm xoài. Trung bình mỗi cây hồng cho thu hoạch trên 30 kg quả, với giá bán 20 - 25 nghìn đồng/kg, gia đình chị thu lãi trên 18 triệu đồng mỗi vụ. Năm tới chị dự định nhân rộng thêm 50 gốc và trồng thử nghiệm thêm một số giống hồng xiêm khác như hồng Xuân Đỉnh, hồng xiêm Mexico…
Cây hồng xiêm xoài được bà con nông dân trồng thử nghiệm tại xã Yên Nguyên (Chiêm Hóa).
Cây hồng xiêm xoài không quá khó chăm sóc, sinh trưởng và phát triển tốt ở vùng đất đồi ẩm, cây sai hoa và dễ đậu quả. Thế nhưng để có được những quả hồng to tròn, thơm ngon đậm đà khi vào mùa thì cần rất nhiều công sức từ khâu chăm sóc đến khi lựa quả già thu hái, dấm quả sao cho chín đều, ngọt thơm. Chị Nguyễn Thị Thu Hà, thôn 5, xã Tân Tiến (Yên Sơn) cho biết: “Hồng xiêm xoài không phải loại quả chín rộ vào cùng một lúc nên khi thu hoạch phải biết lựa chọn quả già và hái nhiều đợt khác nhau. Nếu hái phải quả non, hồng sẽ bị nhạt. Ngược lại, những quả già sẽ căng tròn đều, núm nhỏ, cuống dài. Khi chà tay lên vỏ có thể thấy lớp phấn dễ bong ra, để lộ ra lớp vỏ vàng mịn. Khi đạt độ chín, phần thịt bên trong sẽ lên lớp đường màu vàng cam, vị thơm ngon đậm đà. Thời tiết nắng, đất ráo sẽ cho quả ngọt hơn. Trời mưa nhiều sẽ khiến quả bị nứt và nhạt”. Gia đình chị Hà hiện có 100 gốc hồng xiêm xoài 5 năm tuổi, cây sản lượng tốt có thể cho 50 kg quả/vụ.
