Lựa chọn đường đi
Xã Thanh Tương nằm ở cửa ngõ của huyện lỵ Na Hang mùa này sương giăng kín bản. Men theo con đường bê tông, hai bên là những thửa ruộng lúa đang chuẩn bị chín vàng, chúng tôi tìm đến gia đình anh Hoàng Văn Phong. Gia đình Phong có “tứ đại đồng đường” đang cùng sống quây quần vui vẻ trong căn nhà gỗ. Phong là con duy nhất nên được ông bà, bố mẹ cưng chiều từ nhỏ. Hồi học ở trường THPT Na Hang, Phong vượt trội bạn bè cùng lớp về điểm số học tập. Các môn tự nhiên Phong đều được điểm khá giỏi, nhưng do nhà quá nghèo nên đành gác ước mơ thi đại học.
Dẫn tôi đi xem trang trại nuôi trâu, bò mới xây dựng cách nhà 300 m, Phong cười bảo, năm 2006 em vác ba lô vào miền Nam xin làm trong một công ty sơn. Lúc rảnh em tranh thủ học lớp Trung cấp Quản trị kinh doanh của Trường Đại học Mở Bình Dương để mở mang kiến thức. Cùng cảnh ngộ vào miền Nam kiếm sống, Phong kết hôn cùng cô bé người Bắc Giang. Nhưng nhà con một, chuyện gia đình không đơn giản, liệu hai vợ chồng có lang thang kiếm “cơm chợ, nước sông” mãi được không. Nghĩ mãi, đến 2012 hai vợ chồng quyết định “khăn gói quả mướp” về quê để phát triển kinh tế, sum họp gia đình.
Công việc hàng ngày của anh Phong.
Nghĩ lại ngày đó mẹ Phong cho biết, thấy con về là mừng rồi. Hai đứa cho ít tiền để góp mua một con trâu cái sinh sản. Biết là chăn nuôi sẽ chưa thể giàu ngay được, nhưng bà nghĩ là hướng đi bền vững. Ông bà, bố mẹ đều động viên các cháu yên tâm ở nhà sản xuất, rau cháo có nhau. Do có tay nghề sơn gỗ PU khá lành nghề, Phong cũng làm thêm ở quê, mong lấy ngắn nuôi dài. Nhưng hồi đó ở Thanh Tương đời sống người dân còn khó khăn, công làm bị nợ nhiều. Khi sinh thêm 2 đứa con, kinh tế gia đình rơi vào khó khăn. Phong bàn với vợ ở nhà trông con, mình xuống Hà Nội làm sơn công nhật, gom tiền với mong muốn về mở rộng sản xuất. Với tay nghề cao, công việc sơn của Phong nơi đô thị phồn hoa khá thuận lợi, thu nhập khá. Có chút vốn trong tay bạn bè bảo về nhà làm lại căn nhà cho khang trang, song Phong vẫn ấp ủ ưu tiên ước mơ mở trang trại chăn nuôi đại gia súc.
Lúc hết việc Phong lại bắt ô tô về nhà, rồi đi xe máy lặn lội sang chợ gia súc Công Bằng, huyện Pắc Nậm (Bắc Kạn) và các xã của huyện Na Hang tìm mua những con trâu, bò con đạt yêu cầu về nuôi. Ngoài những con trâu cũ của gia đình, năm 2019 Phong mua thêm được 8 con trâu. Cuối năm 2019, dịch Covid -19 bùng phát, việc làm xa nhà gần như đóng băng. Đây là cơ hội để Phong có thời gian rảnh củng cố lại hệ thống chuồng trại. Hơn 40 triệu đồng được Phong đầu tư xây thêm 200 m2 chuồng, bên trên lợp lá cọ cho mát. Chuồng có máng ăn, nước uống thuận tiện. Có máy bơm rửa chuồng sạch sẽ và tắm cho trâu, bò khi trời nóng. Bên cạnh hệ thống chiếu sáng, Phong còn lắp camera để bảo đảm an ninh, theo dõi được đàn gia súc ăn ngủ một cách sát sao. Những con gia súc nào bỏ ăn, đau bụng, trúng gió đều được gia đình phát hiện, điều trị kịp thời.
Đầu năm 2020, khi có chuồng trại tương đối ổn định Phong tiếp tục tìm mua thêm trâu, bò về nuôi với tổng số vốn đầu tư khoảng 750 triệu đồng. Thời điểm hiện tại trong chuồng nhà Phong có 13 con trâu, 15 con bò. Để đảm bảo nguồn thức ăn cho đàn gia súc, Phong mạnh dạn mua thêm 8.000 m2 đất soi bãi để trồng cỏ voi. Vào vụ gặt, hai vợ chồng đi xin rơm rạ về phơi khô, đánh đống trong kho để trâu, bò ăn dần. Các loại thức ăn tinh bột cũng được đầu tư thích đáng. Nhằm chủ động trong việc phòng, chữa bệnh cho gia súc Phong còn theo học một lớp tập huấn thú y do xã Thanh Tương tổ chức. Giờ đây sóng 4G đã về tới Nà Làng, vợ chồng Phong tối đến lại lên mạng vào các trang đọc các kiến thức về chăn nuôi, thú y của Bộ Nông Nghiệp và Phát triển nông thôn để học hỏi thêm kiến thức.
Dám nghĩ, dám làm
Nhắc về anh Hoàng Văn Phong, Trưởng thôn Nà Làng Dương Văn Thái gật gù “Ở đây chưa thanh niên nào dám nghĩ dám làm như nó. Từ một hộ nghèo, bằng phương pháp tốt mà đến nay Phong có số gia súc nhiều nhất thôn”. Qua quan sát tôi thấy mô hình chăn nuôi của Phong cũng “hơi khác người” một chút. Phong chỉ chú trọng mua trâu, bò con. Anh mua trâu loại từ 20 - 25 triệu đồng/con, bò loại 12 - 15 triệu đồng/con. Sau khi nuôi một thời gian, những con gia súc nào đạt chất lượng cao thì bán cho dân làm trâu, bò sinh sản hay lấy sức cày kéo. Loại này chỉ cho ăn cỏ là chủ yếu. Loại thứ hai kém hơn để tập trung vỗ béo bằng cả tinh bột, đạt trọng lượng sẽ xuất bán. Có thể bán gia súc cho lái buôn, lò mổ hay tự tay Phong thịt cung cấp luôn cho thị trường, các nhà hàng trong và ngoài huyện. Mục đích phong muốn hình thành một chuỗi cung ứng khép kín, xây dựng thương hiệu thịt trâu, bò sạch vùng cao Na Hang phục vụ nhu cầu của khách hàng.
Dẫn một tốp thanh niên đến tham quan mô hình, chị Đặng Thị Hải Lý, Bí thư Đoàn xã Thanh Tương khẳng định, Hoàng Văn Phong thực sự là thủ lĩnh thôn Nà Làng. Đoàn xã muốn tổ chức cho các đoàn viên đến đây để mắt thấy tai nghe, truyền cảm hứng trong việc xây dựng nông thôn mới, phát triển kinh tế gia đình. Chị bảo, ở Thanh Tương một xã vùng cao thuần nông với nhiều núi đồi, dòng suối, rất thích hợp chăn nuôi đàn đại gia súc. Từ bao đời nay đồng bào các dân tộc, trong đó chủ yếu là dân tộc Tày ở địa phương có truyền thống nuôi trâu, bò lấy sức kéo, lấy phân cho sản xuất, cung cấp thực phẩm giàu dinh dưỡng. Nay mô hình của đoàn viên Phong đang trên đà phát triển tốt, đánh thức tiềm năng lớn của Thanh Tương, giúp các bạn trẻ trong xã có cơ sở mạnh dạn để đầu tư. Đoàn xã rất tạo điều kiện, khuyến khích đoàn viên Hoàng Văn Phong mở rộng mô hình chăn nuôi đại gia súc thành công, trở thành tấm gương của tuổi trẻ vùng cao.
Theo Hoàng Văn Phong, tính đến tháng 9-2020, gia đình đã bán xuất chuồng được trên 200 triệu đồng tiền trâu, bò sinh sản, vỗ béo, bước đầu đánh giá mô hình cho kết quả tốt. Số tiền này anh lại tiếp tục tái đầu tư mở rộng sản xuất. Với kiến thức quản trị kinh doanh học được của mình thời còn làm công nhân ở miền Nam, Phong đang hướng đến một mô hình chăn nuôi gia súc trang trại quy mô lớn. Có thể thành lập nhóm hợp tác chăn nuôi giữa các đoàn viên thanh niên cùng chí hướng, tâm huyết. Bên cạnh việc mua, tuyển chọn, chăn nuôi gia súc, nhóm có thể mở lò mổ, có kênh phân phối chuyên nghiệp ra thị trường, xây dựng thêm xưởng sấy thịt trâu, bò khô vùng cao, ướp với các gia vị mang phong cách núi rừng.
Nói về bí quyết để trâu, bò khỏe mạnh nhanh lớn Hoàng Văn Phong bật mí, song song với khẩu phần ăn hợp lý, chuồng trại chăn nuôi phải sạch sẽ thoáng mát. Nói là nuôi nhốt nhưng một tuần Phong lùa trâu, bò ra đồng cỏ một vài lần để chúng ăn thêm cỏ và vận động. Lúc về cho chúng qua suối để uống nước, tắm mát. Gần 30 con trâu, bò một ngày lượng phân thải ra không phải là ít, nếu không có cách xử lý sẽ gây ô nhiễm môi trường. Hiện Phong vẫn ủ phân với vôi, tro bếp để hoai bón cho lúa ngô và vườn cỏ voi. Phong chia sẻ, sắp tới sẽ đi mua giun quế về nuôi với phân gia súc, lấy thức ăn nuôi thêm đàn gia cầm như gà, vịt, ngan, ngỗng. Như vậy môi trường sẽ được xử lý khá triệt để, bảo đảm đàn gia súc phát triển khỏe mạnh. Mô hình chăn nuôi gia súc kết hợp gia cầm được khép kín.
Gia đình Phong có truyền thống nuôi trâu, bò từ lâu, kinh nghiệm tích lũy cũng được nhiều. Nhưng việc chuyển đổi sang mô hình nuôi bán nhốt với quy mô trang trại thì còn mới mẻ. Dự án của Phong đi vào hoạt động được 2 năm nay đã cho thấy tính bền vững và hiệu quả rõ rệt của nó. Để trang trại có sức bật mới, Phong đang tiếp cận thêm các nguồn vốn ưu đãi của huyện, với quyết tâm đưa
