Những “điểm nghẽn” từ thực tiễn
Đất đai chỉ có thể phát huy giá trị khi thông tin về đất được quản lý đầy đủ, chính xác và minh bạch. Tuy nhiên, thực tế triển khai các dự án trên địa bàn tỉnh cho thấy, những bất cập trong hồ sơ, dữ liệu đất đai đang trở thành một trong những nguyên nhân làm chậm tiến độ giải phóng mặt bằng, kéo dài thời gian thực hiện dự án và làm nguồn lực đất đai chưa được khai thác hiệu quả.
Dự án đường nối Quốc lộ 2 vào khu Thương mại biên mậu Nà La (Trung tâm cửa khẩu quốc tế Thanh Thủy) là một ví dụ. Dự án được UBND tỉnh phê duyệt tại Quyết định số 2257/QĐ-UBND ngày 12/12/2022, dự kiến hoàn thành trong giai đoạn 2022-2024. Tuy nhiên, sau hơn 3 năm triển khai, công tác giải phóng mặt bằng vẫn gặp khó khăn, vướng mắc.
Cán bộ xã Bình Ca kiểm tra thông tin dữ liệu đất đai trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.
Ông Vũ Văn Tiến, Phó Trưởng Ban Quản lý các Khu công nghiệp và Khu kinh tế tỉnh, đơn vị chủ đầu tư cho biết, nguyên nhân chính là những vướng mắc về dữ liệu đất đai. Nhiều hộ chưa có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, có trường hợp mua bán bằng giấy viết tay qua nhiều chủ hoặc không còn sinh sống tại địa phương, gây khó khăn trong xác minh nguồn gốc đất và nhân khẩu. Đến nay, dự án mới giải phóng được 287m trên tổng số 1.373m, đạt 21%, khiến nhà thầu phải tạm ngừng thi công do thiếu mặt bằng.
Không chỉ dự án này, Dự án cải tạo, nâng cấp đường Trung tâm xã An Khang (nay là phường An Tường) và Dự án xây dựng hạ tầng khu dân cư bao bọc 3 đường Quang Trung, Phan Thiết và đường 17/8 (nay thuộc phường Minh Xuân) cũng kéo dài nhiều năm. Được phê duyệt từ năm 2013 và 2016, đến nay các dự án vẫn dang dở do vướng giải phóng mặt bằng và người dân chưa đồng thuận với phương án bồi thường.
Theo thống kê của ngành chức năng, toàn tỉnh hiện còn 240 dự án liên quan đến đất đai đang tồn đọng. Những dự án kéo dài không chỉ làm chậm tiến độ đầu tư mà còn gây lãng phí nguồn lực, đội vốn, đình trệ sản xuất và phát sinh những vấn đề pháp lý, ảnh hưởng trực tiếp đến người dân và doanh nghiệp.
“Làm sạch” dữ liệu đất đai, mở đường cho phát triển
Nghị quyết số 21-NQ/TW ngày 28/7/2026 của Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV xác định đất đai là tư liệu sản xuất đặc biệt và là nguồn lực quan trọng hàng đầu của quốc gia. Nghị quyết đặt mục tiêu tổng quát: Quản lý đất đai chặt chẽ, minh bạch, công bằng, hiệu quả, bền vững, đưa đất đai thực sự trở thành nguồn lực chiến lược, lợi thế cạnh tranh và động lực phát triển đất nước trong giai đoạn mới, góp phần nâng cao đời sống của Nhân dân, tăng cường niềm tin của Nhân dân đối với Đảng và Nhà nước.
Mục tiêu cụ thể: Xây dựng, vận hành Hệ thống thông tin quốc gia về đất đai theo hướng tập trung, thống nhất, đồng bộ, hiện đại, đa mục tiêu; bảo đảm kết nối, liên thông, chia sẻ dữ liệu với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, cơ sở dữ liệu chuyên ngành về quy hoạch, thuế, công chứng, ngân hàng, bất động sản..., bảo đảm yêu cầu “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung”.
Tại Tuyên Quang, mục tiêu này đang được cụ thể hóa bằng việc tập trung làm sạch và chuẩn hóa cơ sở dữ liệu đất đai. Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường, thời gian qua, Sở đã ban hành các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn về chuyên môn cho các xã, phường; thành lập tổ chuyên môn thực hiện nhiệm vụ 24/7 để tập trung làm giàu, làm sạch và hoàn thiện các thửa đất đã có trong cơ sở dữ liệu; phân công các đồng chí trong Ban Giám đốc phụ trách các khu vực, đồng thời thành lập các tổ công tác đặc biệt để hỗ trợ các địa phương đẩy nhanh tiến độ cập nhật dữ liệu đất đai theo đúng kế hoạch đề ra. Cùng với đó, Sở tập trung rà soát toàn bộ thông tin pháp lý về thửa đất, chủ sử dụng, mục đích sử dụng cùng lịch sử giao dịch, bảo đảm sự khớp nối chặt chẽ giữa bản đồ địa chính, sổ mục kê và thực địa để bảo đảm thông tin thống nhất...
Nguồn lực đất đai được khơi thông tạo điều kiện đẩy nhanh tiến độ đường cao tốc Tuyên Quang - Hà Giang.
Toàn tỉnh hiện có 3.606.709 thửa đất, trong đó đã xây dựng cơ sở dữ liệu đối với 1.481.433 thửa, đạt khoảng 41,1%, tạo nền tảng để đẩy nhanh giải quyết thủ tục hành chính, nâng cao hiệu quả quản lý và từng bước khơi thông nguồn lực đất đai.
Xác định xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai là nhiệm vụ vừa cấp bách, vừa có ý nghĩa lâu dài, tỉnh đang tập trung chỉ đạo tháo gỡ những vướng mắc từ cơ sở, đẩy nhanh tiến độ chuẩn hóa dữ liệu và cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Phát biểu tại cuộc họp về kết quả rà soát, xử lý, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc đối với các dự án tồn đọng, kéo dài; tiến độ xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai, cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất trên địa bàn tỉnh đầu tháng 8 vừa qua, đồng chí Phan Huy Ngọc, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh nhấn mạnh, xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai và cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là nhiệm vụ quan trọng, phải thực hiện với tinh thần “Chỉ bàn làm - Không bàn lùi”.
Đồng chí giao Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ động rà soát, bổ sung nhân lực, kịp thời tiếp nhận và tháo gỡ khó khăn từ cơ sở; tăng cường hướng dẫn, tập huấn nghiệp vụ về đo đạc, cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và xây dựng cơ sở dữ liệu cho án bộ cấp xã. Cùng với đó, từng địa phương phải thống kê cụ thể khối lượng công việc, xác định lộ trình phù hợp, bảo đảm tiến độ và mục tiêu đề ra.
Cùng với đó, để dữ liệu thực sự trở thành công cụ tháo gỡ điểm nghẽn, tỉnh triển khai đồng bộ các giải pháp từ rà soát dữ liệu đến xử lý các dự án tồn đọng. Các tổ công tác chuyên trách được thành lập để trực tiếp rà soát từng dự án, trong đó kiên quyết xử lý những dự án chậm tiến độ do nguyên nhân chủ quan. Các đoàn công tác của Tỉnh ủy, UBND tỉnh tăng cường làm việc trực tiếp tại địa phương, khu, cụm công nghiệp và các dự án; đồng thời đối thoại với chính quyền, nhà đầu tư để kịp thời nhận diện, tháo gỡ vướng mắc liên quan đến đất đai.
Các địa phương được yêu cầu khẩn trương khắc phục những tồn tại trong xác định nguồn gốc đất qua nhiều thời kỳ, xử lý tình trạng hồ sơ địa chính chồng chéo sau sáp nhập, đẩy nhanh bồi thường, giải phóng mặt bằng, nhằm giải phóng tối đa nguồn lực đất đai, bảo đảm tiến độ các công trình trọng điểm, tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Theo số liệu của UBND tỉnh, từ đầu năm đến nay, tỉnh đã thông báo chấm dứt hoạt động 5 dự án liên quan đến đất đai, đồng thời tháo gỡ vướng mắc về cơ chế và mặt bằng cho các dự án trọng điểm.
Tỉnh cũng thực hiện siết chặt kỷ luật, kỷ cương hành chính, nâng cao trách nhiệm người đứng đầu trong quản lý đất đai, quy hoạch và giải phóng mặt bằng; xử lý nghiêm các vi phạm về trật tự xây dựng, đầu cơ, găm đất. Qua đó, từng bước đưa công tác quản lý đất đai từ xử lý hồ sơ riêng lẻ sang quản trị dựa trên dữ liệu, minh bạch và thống nhất hơn.
Với những giải pháp đồng bộ đang được triển khai, Tuyên Quang đang từng bước chuyển từ quản lý đất đai bằng hồ sơ sang quản trị bằng dữ liệu. Khi dữ liệu được chuẩn hóa, đất đai sẽ được quản lý hiệu quả, minh bạch hơn, qua đó phát huy giá trị và trở thành nguồn lực phục vụ đầu tư, phát triển kinh tế - xã hội và mở rộng không gian phát triển của tỉnh trong giai đoạn mới.
Biên tập viên Cổng TTĐT tỉnh
