Trung tâm xã Thông Nguyên hôm nay.
Từ nguồn lực chương trình đến những mô hình sinh kế cụ thể
Theo đồng chí Vũ Thế Phương, Phó Bí thư, Chủ tịch UBND xã cho biết: Để các chương trình mục tiêu quốc gia đi vào cuộc sống, UBND xã Thông Nguyên đã xây dựng kế hoạch, phân công nhiệm vụ cụ thể cho các bộ phận chuyên môn và các thôn; thường xuyên kiểm tra, giám sát, đôn đốc tiến độ, đồng thời tăng cường tuyên truyền để người dân, nhất là các đối tượng thụ hưởng, hiểu và tham gia thực hiện.
Điểm đáng chú ý trong quá trình triển khai là các nguồn lực được hướng vào những nhu cầu thiết thực của từng nhóm dân cư, từng địa bàn. Trong 9 tháng đầu năm 2026, xã tập trung thực hiện 3 Chương trình mục tiêu quốc gia từ nguồn vốn chuyển tiếp, với nhiều dự án cụ thể như: Ở thôn Giàng Thượng, 5 hộ nghèo, cận nghèo được hỗ trợ thực hiện mô hình nuôi lợn đen bản địa thương phẩm với 66 con lợn cùng thức ăn chăn nuôi và thuốc thú y. Đây không chỉ là sự hỗ trợ về con giống, mà còn là cách tạo sinh kế dựa trên điều kiện sản xuất và giống vật nuôi bản địa, giúp người dân từng bước chuyển từ sản xuất nhỏ lẻ, tự cung tự cấp sang sản xuất gắn với hàng hóa và thị trường.
Tại 4 thôn Lùng Lý, Pắc Pèng, Giàng Hạ và Nậm Nghí, 26,15 ha sa nhân tím đã được triển khai, nghiệm thu và giải ngân, tỷ lệ cây sống đạt trên 90%. Cùng với đó, mô hình nuôi cá lồng trên lòng hồ thủy điện Xuân Minh được triển khai nhằm tạo sinh kế, việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân. Dự án có 8 lồng nuôi, mỗi lồng 36m², với 5 hộ tham gia, gồm 3 hộ nghèo và 2 hộ cận nghèo; tổng kinh phí hơn 484 triệu đồng, thực hiện trong 36 tháng, thuộc Dự án 3, Tiểu dự án 1 của Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững năm 2025. Những mô hình này đang mở thêm hướng khai thác lợi thế đất đai, mặt nước và điều kiện tự nhiên tại địa phương. Các chương trình đã góp phần hình thành những mô hình sinh kế bền vững, nâng cao hiệu quả sử dụng đất đai và nguồn lực tại chỗ, giúp người dân chuyển dần sang sản xuất hàng hóa gắn với thị trường.
Lãnh đạo xã Thông Nguyên tổ chức thả cá giống thuộc Dự án hỗ trợ phát triển sản xuất cộng đồng nuôi cá lồng tại lòng hồ thủy điện Xuân Minh, thôn Lùng Lý.
Khi chính sách đi cùng cơ hội việc làm và an cư
Giảm nghèo bền vững không chỉ là hỗ trợ sản xuất mà còn phải tạo điều kiện để người dân có việc làm và có nơi ở ổn định. Đây cũng là một trong những nội dung được Thông Nguyên tập trung triển khai. Năm 2026, xã tổ chức 2 lớp đào tạo nghề cho 70 thanh niên, đồng thời hỗ trợ tư vấn việc làm bền vững cho 1.200 người trong độ tuổi lao động. Những hoạt động này góp phần giúp người lao động có thêm kỹ năng, tiếp cận cơ hội việc làm và từng bước cải thiện thu nhập hộ gia đình.
Một kết quả có ý nghĩa trực tiếp đối với đời sống là chương trình hỗ trợ nhà ở cho hộ nghèo, hộ cận nghèo. Đến nay, 13/13 hộ sửa chữa nhà và 34/34 hộ làm nhà mới đã hoàn thành, tổng cộng 47 hộ được hỗ trợ, với kinh phí giải ngân 484 triệu đồng, đạt 94,8%. Từ một chính sách an sinh, những ngôi nhà mới và những căn nhà được sửa chữa trở thành điểm tựa để các gia đình ổn định cuộc sống, yên tâm lao động sản xuất. Cùng với sinh kế và nhà ở, các chương trình còn hướng đến trẻ em và giáo dục. Phòng học trực tuyến được trang bị tại Trường phổ thông bán trú TH&THCS xã Thông Nguyên; các hoạt động cải thiện dinh dưỡng cho trẻ em dưới 16 tuổi được triển khai. Góp phần tạo nền tảng cho phát triển nguồn nhân lực ở một xã miền núi.
Bên cạnh đó, xã còn triển khai tổ chức các chương trình để bảo tồn và phát huy giá trị bản sắc văn hóa phong phú của đồng bào các dân tộc trên địa bàn như: Liên hoan văn hóa, văn nghệ Pà Thẻn; mua sắm dụng cụ phục vụ lớp học dệt thổ cẩm dân tộc Pà Thẻn. Hệ thống truyền thanh FM và thiết chế văn hóa tại nhà văn hóa thôn cũng được quan tâm đầu tư. Những hoạt động này góp phần làm phong phú đời sống tinh thần, đồng thời tạo điều kiện để các giá trị văn hóa truyền thống tiếp tục được trao truyền trong cộng đồng. Đây là cơ sở để địa phương hướng tới phát triển du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái gắn với nông nghiệp bản địa và bản sắc văn hóa.
Xã Thông Nguyên mở các lớp truyền nghề dệt thổ cẩm dân tộc Pà Thẻn.
Diện mạo nông thôn mới đang từng bước định hình
Các chương trình mục tiêu quốc gia đang tạo ra những thay đổi không chỉ trong từng hộ gia đình mà còn trên diện mạo chung của xã. Thông Nguyên đã rà soát 10 nhóm tiêu chí xã nông thôn mới theo Quyết định số 109/2026/QĐ-UBND của UBND tỉnh. Qua rà soát, nhiều nhóm tiêu chí đã đạt hoặc tiệm cận mức đạt, trong đó có thủy lợi, phòng chống thiên tai, cơ sở hạ tầng thương mại nông thôn; vùng nguyên liệu tập trung, mô hình nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, phát triển sản phẩm OCOP, hợp tác xã; văn hóa, giáo dục, y tế; nhà ở, an toàn thực phẩm; khoa học công nghệ và chuyển đổi số; môi trường, cảnh quan; hệ thống chính trị và hành chính công, tiếp cận pháp luật, an ninh trật tự. Tuy nhiên, hành trình xây dựng nông thôn mới ở Thông Nguyên vẫn còn nhiều việc phải làm. Một số tuyến đường thôn, ngõ, xóm chưa được cứng hóa; 2 thôn chưa có điện lưới; 3 thôn chưa phủ sóng viễn thông, internet. Thu nhập bình quân còn thấp, tỷ lệ nghèo đa chiều vẫn ở mức 19,38%; nước sạch, xử lý chất thải, nước thải, hạ tầng du lịch và một số thiết chế phục vụ đời sống còn cần tiếp tục đầu tư.
Theo Chủ tịch UBND xã Vũ Thế Phương cho biết: Trong 9 tháng đầu năm 2026, vốn đầu tư công các Chương trình mục tiêu quốc gia chuyển nguồn từ năm 2025 sang năm 2026 là hơn 7,7 tỷ đồng; đã giải ngân và hoàn trả ngân sách cấp trên hơn 4,87 tỷ đồng, đạt 63,3%. Vốn sự nghiệp các chương trình được giao trong năm 2026, bao gồm cả nguồn chuyển tiếp, là hơn 2,67 tỷ đồng; giải ngân lũy kế đến tháng 9 đạt hơn 1,94 tỷ đồng, tương đương 72,8% dự toán.
Đằng sau những con số về vốn là những công trình, mô hình và chính sách đang hiện hữu trong cuộc sống. Đó là diện tích sa nhân tím được phủ xanh trên đất sản xuất; đàn lợn đen bản địa được trao cho hộ nghèo; những lồng cá trên lòng hồ; những lớp học nghề; những ngôi nhà mới; phòng học trực tuyến; những hoạt động văn hóa được duy trì và những tiêu chí nông thôn mới từng bước được hoàn thiện. Với một địa bàn còn nhiều khó khăn, kết quả ấy chưa phải là đích đến. Thông Nguyên vẫn cần thêm nguồn lực để hoàn thiện giao thông, điện, viễn thông, nước sạch, môi trường; nâng cao thu nhập, giảm nghèo và phát triển du lịch cộng đồng. Xã cũng xác định hướng tới xây dựng chuỗi giá trị cho nông sản chủ lực, nhất là chè Shan tuyết, đồng thời gắn phát triển kinh tế với bảo tồn văn hóa và cảnh quan.
Từ đó, diện mạo nông thôn mới không chỉ được tạo nên bởi những con đường, công trình hay tiêu chí mà được hình thành từ chính sự đổi thay trong cuộc sống của mỗi người dân, những chủ thể trực tiếp làm nên sức sống mới cho vùng quê miền núi Thông Nguyên.
Biên tập viên Cổng TTĐT tỉnh
