Tuyên Quang là tỉnh miền núi với hệ thống sông, suối dày đặc như sông Lô, sông Gâm, sông Nho Quế, sông Miện, sông Chảy… cùng hàng trăm khe, lạch nhỏ phân bố rộng khắp. Đặc điểm địa hình lòng sông dốc, lòng suối hẹp, nhiều ghềnh đá khiến dòng chảy có tốc độ lớn, đặc biệt nguy hiểm khi mưa lớn kéo dài. Theo thống kê, chỉ trong hai năm 2024-2025, trên địa bàn tỉnh đã ghi nhận hàng chục đợt mưa lớn, lũ quét, gây thiệt hại về người và tài sản; trong đó có nhiều trường hợp tử vong liên quan đến đuối nước khi đi qua suối, tắm sông hoặc bị nước lũ cuốn trôi. Những con số ấy không chỉ phản ánh mức độ khốc liệt của thiên tai mà còn là hồi chuông cảnh báo về sự chủ quan trong nhận thức và kỹ năng phòng tránh của một bộ phận người dân.
Thực tế cho thấy, phần lớn các vụ đuối nước xảy ra trong những tình huống rất đời thường. Đó có thể là những em nhỏ rủ nhau ra suối tắm trong ngày nắng nóng, là người dân cố đi qua ngầm tràn khi nước đã bắt đầu dâng, hay những trường hợp đánh bắt thủy sản ven sông trong điều kiện thời tiết bất lợi. Không ít vụ việc thương tâm xảy ra chỉ trong vài phút, khi nạn nhân trượt chân xuống khu vực nước sâu, bị dòng chảy xiết cuốn đi và không kịp kêu cứu. Thậm chí, có trường hợp nạn nhân biết bơi nhưng vẫn không thể thoát khỏi dòng nước lũ chảy xiết, xoáy sâu, cho thấy sự nguy hiểm khôn lường của môi trường nước tự nhiên tại khu vực miền núi.
Lực lượng Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ tham gia cứu nạn vụ đuối nước tại xã Thượng Lâm.
Theo thống kê của các cơ quan chức năng, mỗi năm Việt Nam có khoảng 2.000 trẻ em tử vong do đuối nước, trong đó phần lớn xảy ra tại khu vực sông, suối, ao hồ tự nhiên. Riêng năm 2024, cả nước ghi nhận hơn 500 vụ đuối nước trẻ em với hàng trăm trường hợp tử vong. Những con số ấy đặt ra yêu cầu cấp thiết phải nâng cao nhận thức cộng đồng, trang bị kỹ năng an toàn và có sự vào cuộc mạnh mẽ của các lực lượng chức năng trong công tác phòng ngừa, ứng cứu.
Trước thực trạng trên, Phòng Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ Công an tỉnh Tuyên Quang đã và đang giữ vai trò nòng cốt trong việc triển khai đồng bộ các giải pháp phòng, chống đuối nước. Không chỉ là lực lượng trực tiếp tham gia cứu nạn trong những tình huống nguy cấp, đơn vị còn chủ động tham mưu xây dựng các kế hoạch tuyên truyền cụ thể, sâu rộng trong quần chúng Nhân dân, đến từng trường học, từng khu dân cư để tuyên truyền, hướng dẫn kỹ năng phòng tránh đuối nước cho người dân. Mỗi năm, hàng chục buổi tuyên truyền, phổ biến kiến thức đã được tổ chức tại các xã vùng sâu, vùng xa, nơi có nhiều sông, suối và nguy cơ cao xảy ra tai nạn. Nội dung tuyên truyền được xây dựng sát thực tế, dễ hiểu, dễ nhớ, tập trung vào các kỹ năng như nhận biết khu vực nguy hiểm, cách xử lý khi gặp nước lũ, kỹ năng cứu người bị đuối nước mà không gây nguy hiểm cho bản thân. Đặc biệt, đối tượng học sinh được xác định là nhóm cần ưu tiên, bởi đây là lứa tuổi dễ gặp tai nạn nhưng lại thiếu kỹ năng tự bảo vệ. Bên cạnh đó, lực lượng Cảnh sát phòng cháy chữa cháy và cứu nạn cứu hộ Công an tỉnh còn tổ chức các buổi trải nghiệm thực tế cho đối tượng học sinh, giáo viên và Nhân dân; trực tiếp hướng dẫn thực hành các kỹ năng sơ cứu, hô hấp nhân tạo, sử dụng phao cứu sinh, dây cứu hộ… Qua đó, giúp người dân có thể chủ động ứng phó trong những tình huống khẩn cấp, tận dụng “thời gian vàng” để cứu người.
Song song với công tác tuyên truyền, lực lượng Cảnh sát phòng cháy chữa cháy và cứu nạn cứu hộ đã phối hợp với lực lượng Công an cấp xã và chính quyền địa phương tổ chức rà soát, xác định các khu vực nguy hiểm, thường xuyên xảy ra tai nạn đuối nước để cắm biển cảnh báo, khoanh vùng nguy cơ. Nhiều điểm nước sâu, dòng chảy xiết đã được lắp đặt biển cảnh báo, nhắc nhở người dân không tắm, không qua lại khi không bảo đảm an toàn. Đây là giải pháp thiết thực, góp phần hạn chế đáng kể các vụ việc đáng tiếc.
Lực lượng Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ tham gia cứu nạn vụ đuối nước tại xã Sơn Dương.
Trong công tác phòng, chống đuối nước, không thể không nhắc đến những nỗ lực thầm lặng và đầy hiểm nguy của lực lượng Cảnh sát phòng cháy chữa cháy và cứu nạn cứu hộ Công an tỉnh trong các tình huống cứu nạn thực tế. Mỗi khi nhận được tin báo có người bị đuối nước, bất kể ngày hay đêm, mưa hay nắng, các cán bộ, chiến sĩ đều nhanh chóng lên đường, tiếp cận hiện trường trong thời gian sớm nhất. Trong điều kiện thời tiết xấu, nước lũ đục ngầu, dòng chảy mạnh, việc tìm kiếm, cứu nạn gặp vô vàn khó khăn. Nhiều trường hợp, cán bộ, chiến sĩ phải lặn sâu dưới dòng nước lạnh, tầm nhìn gần như bằng không để tìm kiếm nạn nhân. Có vụ việc kéo dài nhiều giờ, thậm chí nhiều ngày, đòi hỏi sự kiên trì, bền bỉ và bản lĩnh vững vàng. Đã có những cuộc chạy đua với thời gian thành công, khi nạn nhân được đưa lên bờ an toàn trong niềm vỡ òa của gia đình. Nhưng cũng có những lần, lực lượng chức năng chỉ có thể đưa nạn nhân trở về với người thân trong nỗi đau xót. Dù kết quả thế nào, mỗi nhiệm vụ đều để lại dấu ấn về tinh thần trách nhiệm, sự dũng cảm và lòng nhân ái của người chiến sĩ Công an nhân dân.
Thực tiễn công tác cho thấy, trong nhiều trường hợp, chính sự thiếu hiểu biết của người dân đã khiến công tác cứu nạn trở nên khó khăn hơn. Có người lao xuống cứu nạn nhân khi không có kỹ năng, dẫn đến tình trạng “đuối nước dây chuyền”. Có trường hợp cố tình vượt qua khu vực ngập sâu dù đã có cảnh báo, khiến lực lượng chức năng phải mạo hiểm tính mạng để ứng cứu. Những hành vi này không chỉ gây nguy hiểm cho bản thân mà còn đặt thêm gánh nặng cho lực lượng làm nhiệm vụ. Vì vậy, cùng với sự nỗ lực của các lực lượng chức năng, đặc biệt là Cảnh sát phòng cháy chữa cháy và cứu nạn cứu hộ, mỗi người dân cần nâng cao ý thức tự bảo vệ mình: Không tắm sông, suối khi không bảo đảm an toàn; không để trẻ em tự ý vui chơi gần khu vực nước sâu; tuyệt đối không lội qua suối khi nước đang dâng cao; chủ động trang bị kỹ năng bơi lội và kỹ năng an toàn dưới nước. Khi phát hiện có người bị đuối nước, cần nhanh chóng gọi lực lượng chức năng và sử dụng các phương tiện hỗ trợ như dây, sào, phao… thay vì lao xuống cứu trong điều kiện không bảo đảm.
Mùa mưa bão vẫn đang ở phía trước, những nguy cơ vẫn còn hiện hữu. Nhưng với sự chủ động trong công tác phòng ngừa, sự quyết liệt trong chỉ đạo và đặc biệt là tinh thần trách nhiệm, sẵn sàng đối mặt hiểm nguy của lực lượng Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ Công an tỉnh Tuyên Quang, “lá chắn an toàn” cho Nhân dân đang ngày càng được củng cố vững chắc. Mỗi cán bộ, chiến sĩ luôn xác định rõ, phía sau mỗi nhiệm vụ cứu nạn là sinh mạng của người dân, là hạnh phúc của mỗi gia đình. Vì vậy, dù trong bất kỳ hoàn cảnh nào, họ vẫn sẵn sàng lên đường, dấn thân vào những nơi nguy hiểm nhất để giành giật sự sống từ tay tử thần. Song hành với những nỗ lực ấy, điều quan trọng nhất vẫn là sự chung tay của toàn xã hội. Khi mỗi người dân nâng cao ý thức, mỗi gia đình chủ động bảo vệ con em mình, thì những dòng sông, con suối sẽ không còn là nỗi ám ảnh mỗi mùa mưa bão.
Với quyết tâm cao nhất, lực lượng Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ Công an tỉnh Tuyên Quang sẽ tiếp tục phát huy vai trò nòng cốt, chủ động phòng ngừa, sẵn sàng ứng cứu, không để bị động, bất ngờ trước mọi tình huống; góp phần giữ vững bình yên, bảo vệ an toàn tính mạng và tài sản của Nhân dân, đúng với tinh thần “vì nước quên thân, vì dân phục vụ”.
Lý Lan
Công an tỉnh
