Bài 1: “Khát” lao động giữa những nhà máy đang mở rộng
Tuyên Quang đang đứng trước cơ hội lớn để đẩy mạnh công nghiệp, thu hút đầu tư và tạo thêm nhiều việc làm cho người dân. Thế nhưng, khi nhiều nhà máy, doanh nghiệp có nhu cầu tuyển dụng hàng nghìn lao động, một nghịch lý đang đặt ra: người lao động địa phương vẫn tiếp tục rời quê đi làm việc tại các tỉnh, thành phố khác. Bài toán thiếu nhân lực vì thế không chỉ là câu chuyện cung – cầu trước mắt, mà đang trở thành vấn đề cần được nhìn nhận từ thu nhập, môi trường làm việc, kỹ năng nghề đến sức hút của chính thị trường lao động trong tỉnh.
Doanh nghiệp “khát” lao động
6 tháng đầu năm thường là thời điểm nhiều doanh nghiệp, nhất là các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực may mặc, da giày, tập trung nguồn lực thực hiện các đơn hàng sản xuất, xuất khẩu. Nhu cầu nhân lực vì thế tăng cao. Tuy nhiên, thay vì mở rộng sản xuất với tâm thế chủ động về nhân công, tại không ít nhà máy trên địa bàn tỉnh, câu chuyện tuyển đủ người đang trở thành áp lực thường trực.
Công ty TNHH MSA - YB đang thiếu khoảng 900 công nhân mới đủ nguồn nhân lực cho các dây chuyền sản xuất.
Tại Công ty TNHH MSA - YB, nhu cầu nhân lực cho các dây chuyền sản xuất hiện ở mức khoảng 2.500 lao động. Thế nhưng, lực lượng lao động thực tế chỉ khoảng 1.600 người, thiếu khoảng 900 công nhân. Theo ông Nguyễn Quang Huy, Trưởng phòng Hành chính - Nhân sự của công ty, tình trạng lao động hao hụt bắt đầu rõ nét từ cuối năm 2025 và trở nên cấp thiết hơn từ đầu năm 2026 khi số lượng người nghỉ việc tăng. Điều đáng nói, doanh nghiệp đã chủ động hạ chuẩn tuyển dụng, sẵn sàng tiếp nhận cả lao động phổ thông chưa qua đào tạo để đào tạo lại theo phương thức “cầm tay chỉ việc”. Tuy nhiên, sau nhiều tháng đăng thông tin tuyển dụng, số lao động tuyển được chỉ khoảng 50 người. Khoảng cách giữa nhu cầu và nguồn cung vì thế ngày càng lớn.
Tình trạng tương tự cũng diễn ra tại Công ty TNHH sản xuất đồ chơi trẻ em Hua Hong, xã Hùng An. Doanh nghiệp cần khoảng 350 - 400 lao động để lấp đầy các vị trí việc làm, song hiện mới tuyển được gần 200 người.
Không chỉ những doanh nghiệp đang sản xuất phải đối diện với áp lực nhân lực. Tổng công ty cổ phần may Tuyên Quang LGG, chi nhánh Thái Sơn, dù đang trong quá trình xây dựng, hoàn thiện cơ sở hạ tầng để chuẩn bị đi vào vận hành, cũng đã phải tính đến bài toán tuyển dụng. Khi dự án hoạt động, nhu cầu dự kiến khoảng 3.000 - 3.500 lao động. Đây là con số không nhỏ và đặt ra yêu cầu phải chuẩn bị nguồn nhân lực từ sớm.
Những con số trên cho thấy vấn đề thiếu lao động không còn là khó khăn riêng của một vài doanh nghiệp mà đang có xu hướng trở thành điểm nghẽn đối với quá trình mở rộng sản xuất, kinh doanh. Khi doanh nghiệp không tuyển đủ người, công suất dây chuyền khó được khai thác tối đa; kế hoạch sản xuất có thể bị ảnh hưởng và chi phí tuyển dụng, đào tạo, duy trì nhân sự cũng tăng lên.
Quan trọng hơn, nếu tình trạng này kéo dài, bài toán nhân lực có thể tác động trực tiếp đến quyết định mở rộng đầu tư của doanh nghiệp và sức hấp dẫn của môi trường đầu tư trên địa bàn.
Nghịch lý dòng lao động “ly hương”
Điều đáng suy nghĩ là tình trạng thiếu lao động tại các nhà máy trong tỉnh diễn ra trong bối cảnh vẫn có một lượng lớn lao động của Tuyên Quang đang làm việc tại các khu, cụm công nghiệp ngoài tỉnh.
Công nhân làm việc tại Nhà máy gỗ ván ép Sao Việt Plywood Tuyên Quang.
Theo báo cáo của Sở Nội vụ, toàn tỉnh có khoảng 81.000 lao động đang làm việc tại các khu, cụm công nghiệp, nhưng phần lớn lựa chọn làm việc tại các doanh nghiệp ngoài tỉnh.
Tại xã Hùng An, dù trên địa bàn xã có tới 3, 4 nhà máy sản xuất gỗ ván, đồ chơi trẻ em... với nhu cầu tuyển dụng cực kỳ lớn nhưng không ít người lao động sau khi đến tìm hiểu vẫn quyết định không làm việc tại địa phương mà lựa chọn đến các tỉnh, trung tâm công nghiệp khác.
Chị Đoàn Thị Hương, xã Hùng An là một trong những trường hợp như vậy. Mong muốn được làm việc ngay tại quê nhà nhưng sau khi tìm hiểu, chị nhận thấy việc làm tại doanh nghiệp trên địa bàn chưa thực sự đều, thu nhập thấp hơn so với một số địa phương như Thái Nguyên, Phú Thọ nên lựa chọn nơi làm việc khác ổn định hơn.
Cũng chọn đi làm cho công ty ở ngoài tỉnh, chị Phạm Thị Liên, xã Bình Xa chia sẻ, hiện chị đang làm việc cho một công ty ở Phú Thọ, mặc dù phải đi xa hơn nhưng mức thu nhập cao hơn nên chị chấp nhận việc xa nhà.
Tại xã Sơn Thủy, trong 6 tháng đầu năm, toàn xã có 717 lao động có việc làm mới. Tuy nhiên, chỉ 252 người làm việc tại các nhà máy trên địa bàn tỉnh, trong khi 465 người, tương đương khoảng 65%, lựa chọn đi làm việc tại các khu, cụm công nghiệp ngoài tỉnh.
Theo đánh giá của Sở Nội vụ, nguyên nhân cốt lõi khiến doanh nghiệp trong tỉnh dù có nhu cầu tuyển dụng lớn nhưng khó giữ chân người lao động lâu dài nằm ở khoảng cách về thu nhập và chế độ đãi ngộ so với các địa phương lân cận.
Tại một số nhà máy, mức lương cơ bản, phụ cấp độc hại, chuyên cần, hỗ trợ nhà ở hay thưởng thâm niên còn khiêm tốn. Trong bối cảnh vật giá gia tăng và áp lực chi phí trang trải cuộc sống ngày một lớn, nếu đồng lương chưa thực sự tương xứng với cường độ lao động vất vả thì người lao động sẵn sàng đi xa để tìm kiếm một mức lương cao hơn, lợi thế “làm việc gần nhà” có thể không đủ sức bù đắp.
Bên cạnh yếu tố thu nhập, một bộ phận người trẻ vẫn coi công việc tại khu, cụm công nghiệp là lựa chọn tạm thời. Tâm lý này khiến mức độ gắn bó với doanh nghiệp chưa cao. Trong khi đó, sự phát triển của các nền tảng số tạo ra nhiều công việc như giao hàng, lái xe công nghệ, bán hàng trực tuyến, sáng tạo nội dung… Những công việc này có ưu điểm về tính linh hoạt, thời gian và cách thức làm việc, từ đó tạo thêm sức cạnh tranh đối với việc làm trong nhà máy.
Bài toán “khát” lao động vì thế đang đặt ra một yêu cầu lớn hơn: làm thế nào biến lợi thế nguồn nhân lực thành sức hút đầu tư, đồng thời biến cơ hội việc làm thành động lực để người lao động lựa chọn ở lại, lập nghiệp và gắn bó lâu dài với quê hương?. Đây sẽ là bài toán cần sự vào cuộc đồng bộ của chính quyền, doanh nghiệp, cơ sở đào tạo và chính người lao động trong thời gian tới.
(Còn nữa)
Ban Biên tập Cổng TTĐT tỉnh
