Minh bạch thông tin: Chủ động lấp đầy “khoảng trống” bằng sự thật
Trong kỷ nguyên số, thông tin lan truyền từng giây, nhưng kiểm chứng cần thời gian và quy trình. Khoảng trống thông tin vì thế dễ bị lấp đầy bởi tin đồn, suy diễn, thậm chí thông tin xuyên tạc. Những dấu hiệu bất thường liên quan kỳ thi tốt nghiệp THPT tại Trường THPT Chuyên Tuyên Quang năm 2026 cho thấy, khi dư luận quan tâm, điều cần thiết nhất không phải phán đoán vội vàng, mà là thông tin chính xác, có căn cứ và được cung cấp từ cơ quan chức năng.
Đồng chí Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Nguyễn Mạnh Tuấn phát biểu tại buổi họp báo cung cấp thông tin liên quan đến Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 tại Tuyên Quang vào tháng 7 vừa qua.
Trao đổi về phương châm ứng xử của địa phương trước những vụ việc phức tạp, đồng chí Nguyễn Mạnh Tuấn, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Tuyên Quang, nhấn mạnh: “Chúng tôi xác định rất rõ: Cách ứng xử trước sự cố mới quyết định tác động lâu dài của sự cố đó đến xã hội. Niềm tin của Nhân dân không tự nhiên có và cũng không thể bồi đắp bằng những khẩu hiệu suông, mà phải qua những hành động thực tế, công khai và tinh thần cầu thị”.
Theo đồng chí, khi xuất hiện những thông tin được dư luận quan tâm, tỉnh nhất quán quan điểm không né tránh, không bao che sai phạm, nhưng cũng không để các thông tin thiếu căn cứ bị lợi dụng để thổi phồng, bóp méo bản chất vụ việc. Các cơ quan chức năng khẩn trương xác minh khách quan, lấy chứng cứ và căn cứ pháp lý làm cơ sở giải quyết; đồng thời chủ động cung cấp thông tin chính thống cho báo chí nhanh chóng, chính xác.
Đây chính là điểm mấu chốt của quản trị thông tin trong thời đại số, không để tin giả dẫn dắt dư luận khi thông tin chính thống hoàn toàn có thể đi trước bằng sự minh bạch và trách nhiệm. Minh bạch không đồng nghĩa với cung cấp thông tin tùy tiện. Minh bạch phải đi cùng chính xác, đúng thẩm quyền, đúng thời điểm và có căn cứ. Khi người dân được tiếp cận thông tin đầy đủ, rõ ràng, họ có cơ sở để tự đánh giá sự việc, phân biệt đúng - sai và không dễ bị cuốn theo những nội dung giật gân, phiến diện. Nói cách khác, thông tin chính thống không chỉ có chức năng “đính chính” sau khi tin giả xuất hiện, mà phải trở thành nguồn thông tin chủ động, đáng tin cậy, góp phần định hướng nhận thức xã hội ngay từ đầu.
Thượng tôn pháp luật: Không gian mạng không phải “vùng trống” trách nhiệm
Nếu minh bạch là phương thức thì pháp luật chính là chuẩn mực xác định ranh giới giữa quyền tự do biểu đạt và hành vi vi phạm. Không gian mạng không có hình hài vật chất nhưng mọi hành vi trên đó đều có thể tạo ra hậu quả thực tế. Tài khoản ảo không đồng nghĩa với trách nhiệm ảo. Vì vậy, cùng với chủ động cung cấp thông tin chính xác, cần kịp thời phát hiện, ngăn chặn và xử lý nghiêm hành vi đưa tin sai sự thật, xuyên tạc, xúc phạm danh dự, uy tín của tổ chức, cá nhân hoặc gây ảnh hưởng đến an ninh, trật tự.
Trao đổi về công tác đấu tranh với thông tin sai sự thật trên mạng, Thiếu tướng Nguyễn Đức Thuận, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Giám đốc Công an tỉnh Tuyên Quang, khẳng định: “Không gian mạng không phải là vùng trống pháp luật và tài khoản ảo không thể xóa bỏ trách nhiệm thực tế”. Theo đó, lực lượng Công an toàn tỉnh tăng cường rà soát, xác minh, xử lý các trường hợp đăng tải, chia sẻ thông tin sai sự thật, xuyên tạc; đồng thời chú trọng tuyên truyền, nâng cao nhận thức, hình thành ý thức tự giác chấp hành pháp luật của người sử dụng mạng xã hội.
Cán bộ Phòng An ninh mạng và Phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao tuyên truyền, hướng dẫn học sinh Trường THCS Hồng Thái nhận diện, phòng tránh thông tin xấu, độc trên mạng xã hội. (Ảnh Công an Tuyên Quang)
Thực tế cho thấy, không ít trường hợp chia sẻ thông tin sai lệch xuất phát từ tâm lý tò mò, thiếu kỹ năng kiểm chứng hoặc chạy theo đám đông. Một lượt “chia sẻ” tưởng như vô hại nhưng nếu nội dung sai sự thật, người đăng tải vẫn có thể phải chịu trách nhiệm trước pháp luật. Bởi vậy, thượng tôn pháp luật cần trở thành một chuẩn mực của văn hóa ứng xử số: chưa kiểm chứng thì chưa chia sẻ; chưa rõ nguồn thì chưa khẳng định; chưa có căn cứ thì không suy diễn.
Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác thông tin sai trái, thù địch không chỉ là nhiệm vụ của cơ quan quản lý, lực lượng chức năng hay báo chí, mà cần sự tham gia của cả hệ thống chính trị và mỗi công dân. Tại Tuyên Quang, mạng lưới Tổ công nghệ số cộng đồng đang góp phần đưa kỹ năng số đến cơ sở. Từ đô thị đến vùng cao, biên giới, nâng cao kỹ năng số cần gắn với năng lực nhận diện, kiểm chứng thông tin, giúp mỗi người trở thành một “bộ lọc” trước tin giả, tin sai sự thật.
Cùng với đó, báo chí chính thống phải là “điểm neo” của sự thật, bảo đảm thông tin nhanh, đúng, có kiểm chứng và trách nhiệm. Khi chính quyền chủ động, minh bạch; báo chí chuẩn xác; lực lượng chức năng xử lý nghiêm minh; người dân có kỹ năng và ý thức trách nhiệm, sẽ hình thành “thế trận lòng dân” vững chắc trên không gian mạng, góp phần xây dựng môi trường số lành mạnh, an toàn và kỷ cương.
Củng cố niềm tin: Bắt đầu từ tôn trọng sự thật
Từ sự cố liên quan đến kỳ thi tốt nghiệp THPT tại Trường THPT Chuyên Tuyên Quang năm 2026 cho thấy một yêu cầu quan trọng trong môi trường thông tin hiện nay phải phân biệt rõ sai phạm cụ thể với bản chất của cả hệ thống; hạn chế cục bộ với những thành quả chung; phản biện xây dựng với hành vi xuyên tạc.
Phản biện xã hội là nhu cầu chính đáng, góp phần làm rõ vấn đề, chỉ ra hạn chế và đề xuất giải pháp. Ngược lại, xuyên tạc là cố tình cắt xén, bóp méo, đảo ngược sự thật, kích động cảm xúc tiêu cực, gây hoài nghi và làm suy giảm niềm tin.
Vì vậy, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên số không chỉ là xử lý vi phạm, mà quan trọng hơn là chủ động xây dựng môi trường thông tin lành mạnh, trong đó sự thật được tôn trọng, pháp luật được thượng tôn và thông tin chính thống được cung cấp kịp thời.
Niềm tin xã hội được vun đắp từ sự minh bạch, trách nhiệm và hiệu quả quản trị. Lấy sự thật làm căn cứ, pháp luật làm chuẩn mực, minh bạch làm phương thức và trách nhiệm làm điểm tựa chính là cách thiết thực để đẩy lùi tin giả, thông tin sai lệch, củng cố đồng thuận và phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc./.
Ngô Hùng, Vũ Kiên
