Đồng chí PGS.TS Lê Văn Trung, Phó Viện trưởng Viện Quyền con người và đồng chí ThS Mai Quang Thắng, Phó Hiệu trưởng Trường Chính trị tỉnh Tuyên Quang đồng chủ trì Toạ đàm. Tham dự Tọa đàm có sự tham gia của các đồng chí lãnh đạo, giảng viên Viện Quyền con người, Trường Chính trị tỉnh; đại diện lãnh đạo Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh, Hội Người cao tuổi tỉnh, Hội Người cao tuổi phường Minh Xuân và một số chi hội người cao tuổi trên địa bàn.
Quang cảnh buổi tọa đàm.
Phát biểu đề dẫn, PGS.TS Lê Văn Trung nhấn mạnh tác động của già hóa dân số và chuyển đổi số đối với việc bảo đảm quyền học tập suốt đời của người cao tuổi. Học tập trực tuyến mở ra nhiều cơ hội tiếp cận tri thức, rèn luyện kỹ năng số, giao lưu và chủ động trong cuộc sống. Tuy nhiên, người cao tuổi cũng phải đối mặt với những hạn chế về thiết bị, kỹ năng và nguy cơ mất an toàn trên môi trường mạng. Vì vậy, cần xây dựng môi trường học tập trực tuyến an toàn, thân thiện, phù hợp và tôn trọng quyền của người cao tuổi.
Các tham luận khoa học tập trung làm rõ mối quan hệ giữa quyền học tập suốt đời với yêu cầu bảo đảm an toàn, an ninh và đạo đức số đối với người cao tuổi. Từ góc độ văn hóa ứng xử, ThS. Hoàng Tuệ nhấn mạnh yêu cầu hình thành những chuẩn mực phù hợp với người cao tuổi khi tham gia học tập trực tuyến, trong đó người cao tuổi vừa là người học, vừa có thể là người truyền đạt kinh nghiệm và hỗ trợ gia đình, cộng đồng. TS. Phùng Thị Hà tập trung nhận diện những rủi ro an ninh mạng, từ mật khẩu yếu, đường link, mã QR không an toàn đến các hình thức lừa đảo ngày càng tinh vi, qua đó nhấn mạnh yêu cầu nâng cao khả năng nhận diện và xử lý tình huống. Vấn đề bảo vệ dữ liệu cá nhân được ThS. Vi Thị Thu Hiền phân tích gắn với yêu cầu bảo đảm quyền riêng tư và an toàn của người cao tuổi trong quá trình học trực tuyến. Trong khi đó, ThS. Vũ Tuấn Việt nhấn mạnh trách nhiệm của các cơ sở giáo dục trong xây dựng môi trường học tập an toàn, không chỉ về hạ tầng và kỹ thuật mà còn về giáo dục đạo đức số, kỹ năng tự bảo vệ và bảo vệ dữ liệu của người học. Qua đó, các tham luận cùng hướng tới yêu cầu nâng cao năng lực số cho người cao tuổi, tăng cường trách nhiệm của cơ sở giáo dục, gia đình và cộng đồng, xây dựng môi trường học tập trực tuyến thân thiện, an toàn và phù hợp với đặc điểm của người cao tuổi.
Từ thực tiễn địa phương, đồng chí Nguyễn Việt Khánh, Phó Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Tuyên Quang, cho rằng học tập trực tuyến mang lại nhiều lợi ích nhưng khả năng tiếp cận giữa các khu vực còn chênh lệch. Một bộ phận người cao tuổi ở vùng sâu, vùng xa còn thiếu thiết bị, đường truyền và người hướng dẫn. Có trường hợp có hạ tầng nhưng thiếu kỹ năng, có nhu cầu học tập nhưng thiếu người hỗ trợ. Đại biểu đề nghị chính sách cần quan tâm hơn đến nhóm người cao tuổi ở những địa bàn khó khăn.
Bà Nguyễn Thị Mai, đại diện Hội người cao tuổi phường Minh Xuân phát biểu tại buổi tọa đàm.
Đồng chí Nguyễn Quang Sơn, Phó Chủ tịch Hội Người cao tuổi tỉnh Tuyên Quang, cho biết toàn tỉnh hiện có khoảng 196.691 người cao tuổi, chiếm 10,8% dân số toàn tỉnh. Người cao tuổi đang gặp không ít khó khăn khi tốc độ phát triển công nghệ diễn ra nhanh, nhất là trong tiếp cận thông tin, Internet và tìm kiếm người hỗ trợ. Tuy nhiên, người cao tuổi có vốn sống, kinh nghiệm và nghị lực vượt qua khó khăn. Vì vậy, cần tạo điều kiện để người cao tuổi chủ động nhập cuộc, phát huy vai trò trong các mô hình học tập cộng đồng và Câu lạc bộ Liên thế hệ tự giúp nhau.
Đại diện Hội Người cao tuổi phường Minh Xuân đề nghị tăng cường các lớp tập huấn về kỹ năng số và phòng tránh rủi ro trên mạng, nhất là đối với cán bộ các chi hội để có thể hỗ trợ hội viên. Đại diện Chi hội Người cao tuổi tổ dân phố Ỷ La cho rằng nhu cầu học tập, tìm hiểu tri thức của người cao tuổi rất lớn nhưng việc học trên mạng còn mang tính tự phát, thiếu định hướng. Do đó, cần tổ chức các chương trình học phù hợp, xây dựng quy tắc ứng xử giữa người dạy và người học, đồng thời không để người cao tuổi đơn độc khi bước vào môi trường mạng.
Các đại biểu cũng đề xuất các cơ sở giáo dục cần thiết kế nền tảng và học liệu đơn giản, dễ sử dụng; đồng thời trang bị cho người cao tuổi kiến thức, kỹ năng số, đạo đức số và kỹ năng tự bảo vệ. Việc này cần có sự phối hợp giữa cơ sở giáo dục, Hội Người cao tuổi, gia đình, chính quyền cơ sở, tổ công nghệ số cộng đồng và các lực lượng xã hội, nhất là tại vùng sâu, vùng xa.
Tổng kết Tọa đàm, PGS.TS Lê Văn Trung khẳng định bảo đảm quyền học tập suốt đời trong thời đại số không chỉ là mở rộng cơ hội tiếp cận Internet mà còn phải bảo đảm an toàn, quyền riêng tư, kỹ năng số và sự hỗ trợ phù hợp. Người cao tuổi cần được nhìn nhận là chủ thể tích cực của xã hội số, có kinh nghiệm và khả năng đóng góp cho gia đình, cộng đồng và xã hội. Kết quả Tọa đàm góp phần bổ sung cơ sở thực tiễn cho việc nghiên cứu, đề xuất các giải pháp bảo đảm quyền học tập suốt đời của người cao tuổi trong bối cảnh già hóa dân số và chuyển đổi số ở Việt Nam.
Đoàn công tác tặng sách cho Trường Chính trị tỉnh Tuyên quang và các chi hội người cao tuổi tham dự Tọa đàm.
Nhân dịp này, Đoàn công tác của Viện Quyền con người đã trao tặng cuốn sách “Thúc đẩy và bảo vệ quyền của người cao tuổi trong bối cảnh già hóa dân số ở Việt Nam” cho Trường Chính trị tỉnh Tuyên Quang và các chi hội người cao tuổi tham dự Tọa đàm. Đây là hoạt động có ý nghĩa thiết thực, góp phần cung cấp thêm tài liệu tham khảo về quyền của người cao tuổi, đồng thời tăng cường sự kết nối giữa hoạt động nghiên cứu khoa học với thực tiễn công tác người cao tuổi tại địa phương./.
Tác giả: TS Nguyễn Thế Anh
Viện Quyền con người, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh
