Sản phẩm trà shan tuyết của HTX Sơn Trà, Tuyên Quang
Theo Kế hoạch, tỉnh định hướng phát triển OCOP gắn với cơ cấu lại ngành nông nghiệp, xây dựng vùng nguyên liệu đạt tiêu chuẩn, đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trong sản xuất, chế biến; chú trọng nâng cao chất lượng, bảo đảm an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc, bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ, cải tiến bao bì, nhãn mác, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường tiêu thụ. Đồng thời, tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp, hợp tác xã, tổ hợp tác với người dân, hình thành chuỗi giá trị từ sản xuất đến tiêu thụ, tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân địa phương.
Giai đoạn 2021 - 2025, Chương trình OCOP trên địa bàn tỉnh đã đạt nhiều kết quả tích cực, góp phần thay đổi phương thức sản xuất từ nhỏ lẻ sang sản xuất hàng hóa theo chuỗi giá trị. Chất lượng, mẫu mã, giá trị gia tăng và khả năng cạnh tranh của nhiều sản phẩm từng bước được nâng lên; nhiều hợp tác xã, doanh nghiệp và hộ sản xuất được củng cố, mở rộng quy mô, tạo việc làm và tăng thu nhập cho người dân. Tính đến ngày 31/12/2025, toàn tỉnh có 422 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên còn thời hạn chứng nhận, trong đó có 397 sản phẩm 3 sao, 23 sản phẩm 4 sao và 2 sản phẩm 5 sao cấp quốc gia. Các sản phẩm thuộc 281 chủ thể, gồm 182 hợp tác xã, 9 tổ hợp tác, 23 doanh nghiệp và 67 hộ sản xuất, kinh doanh. Theo nhóm sản phẩm, có 368 sản phẩm thực phẩm, 41 sản phẩm đồ uống, 5 sản phẩm thủ công mỹ nghệ, 2 sản phẩm sinh vật cảnh và 6 sản phẩm thuộc nhóm dịch vụ du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái, điểm du lịch. Có 95/124 xã, phường có sản phẩm OCOP.
Trên cơ sở kết quả đạt được, giai đoạn 2026 - 2030, tỉnh đặt mục tiêu có trên 450 sản phẩm OCOP còn hiệu lực chứng nhận đạt từ 3 sao trở lên; phát triển mới khoảng 150 sản phẩm OCOP, phấn đấu mỗi xã, phường có từ 1 đến 3 sản phẩm mới được chứng nhận đạt từ 3 sao trở lên. Tỉnh cũng đặt mục tiêu có từ 5 sản phẩm OCOP đạt hạng 5 sao và tối thiểu 15% số sản phẩm OCOP còn hiệu lực chứng nhận tại thời điểm 31/12/2025 được nâng hạng từ 3 sao lên 4 sao.
Cùng với phát triển sản phẩm, tỉnh chú trọng nâng cao chất lượng các chủ thể OCOP. Phấn đấu tối thiểu 75% chủ thể OCOP là hợp tác xã và doanh nghiệp nhỏ và vừa; tối thiểu 55% chủ thể là nữ, đồng bào dân tộc thiểu số hoặc người khuyết tật điều hành hoạt động sản xuất, kinh doanh; 70% chủ thể OCOP xây dựng được vùng nguyên liệu và hình thành liên kết ổn định trong sản xuất, chế biến, tiêu thụ sản phẩm. Đáng chú ý, Kế hoạch đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý và phát triển sản phẩm OCOP. Tỉnh phấn đấu 100% sản phẩm OCOP được quản lý trên nền tảng số, tích hợp phần mềm quản lý, cơ sở dữ liệu và bản đồ số OCOP; đồng thời số hóa toàn bộ quy trình tiếp nhận, kiểm tra, thẩm định hồ sơ tham gia đánh giá, phân hạng sản phẩm trên môi trường số, bảo đảm thống nhất từ chủ thể OCOP, cấp xã đến cấp tỉnh.
Để thực hiện các mục tiêu đề ra, tỉnh tập trung triển khai đồng bộ các nhóm nhiệm vụ, giải pháp về truyền thông, phát triển vùng nguyên liệu, ứng dụng khoa học, công nghệ trong sản xuất và chế biến, xây dựng thương hiệu, nâng cao năng lực chủ thể, xúc tiến thương mại, kết nối cung - cầu, chuyển đổi số, hoàn thiện cơ chế chính sách, huy động nguồn lực và tăng cường kiểm tra, giám sát chất lượng sản phẩm. Trong đó, công tác truyền thông, quảng bá sản phẩm được xác định là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao nhận diện thương hiệu và mở rộng thị trường. Các sản phẩm OCOP tiêu biểu, mô hình hiệu quả, chủ thể điển hình và sản phẩm 4 sao, 5 sao sẽ được tăng cường giới thiệu trên các phương tiện thông tin đại chúng, Cổng thông tin điện tử, nền tảng số, mạng xã hội, sàn thương mại điện tử và bản đồ số OCOP. Tỉnh khuyến khích nhân rộng mô hình “Làng chuyển đổi số” để giới thiệu sản phẩm OCOP của địa phương.
Cùng với đó, rà soát, đánh giá hiện trạng các vùng nguyên liệu, xác định sản phẩm chủ lực, đặc sản, truyền thống và sản phẩm tiềm năng để xây dựng vùng nguyên liệu tập trung, ổn định, bền vững, phù hợp với quy hoạch và nhu cầu thị trường. Các mô hình liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị giữa doanh nghiệp, hợp tác xã, tổ hợp tác và người dân sẽ được khuyến khích, gắn với mã số vùng trồng, hợp đồng bao tiêu, truy xuất nguồn gốc, kiểm soát chất lượng và an toàn thực phẩm; Khuyến khích các chủ thể OCOP đổi mới thiết bị, dây chuyền sản xuất, sơ chế, chế biến, bảo quản và đóng gói; ưu tiên phát triển sản phẩm chế biến sâu từ nguyên liệu đặc trưng, đặc sản địa phương. Việc áp dụng các tiêu chuẩn sản xuất như VietGAP, GlobalGAP, hữu cơ, ISO, HACCP và các tiêu chuẩn tương đương được chú trọng nhằm nâng cao chất lượng, bảo đảm an toàn thực phẩm, bảo vệ môi trường và đáp ứng yêu cầu của thị trường trong nước, hướng tới xuất khẩu.
Đặc biệt, việc xây dựng thương hiệu và “câu chuyện sản phẩm” sẽ được gắn với lịch sử, văn hóa, tri thức bản địa, vùng nguyên liệu, nghề truyền thống và quy trình sản xuất đặc trưng. Các sản phẩm OCOP được định hướng tăng cường hiện diện tại điểm giới thiệu, trung tâm thương mại, siêu thị, điểm du lịch, khu di tích và các sự kiện văn hóa, qua đó tạo sự khác biệt, nâng cao giá trị và mở rộng thị trường tiêu thụ. Hoạt động xúc tiến thương mại, kết nối cung - cầu cũng được đẩy mạnh thông qua hội chợ, triển lãm, các sự kiện quảng bá gắn với lễ hội và hoạt động kinh tế; hỗ trợ đưa sản phẩm OCOP vào hệ thống phân phối hiện đại, sàn thương mại điện tử và các nền tảng số. Tỉnh định hướng tăng cường hợp tác quốc tế, tham gia các hoạt động xúc tiến thương mại quốc tế, từng bước mở rộng thị trường, nâng cao năng lực cạnh tranh của sản phẩm, nhất là các sản phẩm OCOP 4 sao, 5 sao.
Sở Nông nghiệp và Môi trường là cơ quan thường trực, có trách nhiệm tham mưu UBND tỉnh tổ chức triển khai, hướng dẫn, đôn đốc, kiểm tra, theo dõi, đánh giá, phân hạng và chứng nhận sản phẩm OCOP; đồng thời xây dựng, cập nhật, quản lý và khai thác cơ sở dữ liệu số về sản phẩm, chủ thể OCOP và vùng nguyên liệu trên địa bàn tỉnh.
UBND xã, phường có trách nhiệm rà soát thực trạng sản phẩm OCOP, lựa chọn sản phẩm đặc trưng, chủ lực, tiềm năng để xây dựng kế hoạch phát triển giai đoạn 2026 - 2030, hoàn thành trước ngày 30/8/2026. Các địa phương đồng thời tăng cường hướng dẫn chủ thể hoàn thiện hồ sơ, nâng cao chất lượng sản phẩm, phát triển vùng nguyên liệu, liên kết sản xuất, quảng bá, xúc tiến thương mại và mở rộng các kênh tiêu thụ.
Các doanh nghiệp, hợp tác xã, tổ hợp tác và hộ sản xuất, kinh doanh được xác định là chủ thể trực tiếp của Chương trình. Các chủ thể có sản phẩm OCOP còn hạn được yêu cầu chủ động xây dựng kế hoạch tiêu chuẩn hóa, nâng cao chất lượng, cải tiến mẫu mã, bao bì, nhãn hàng hóa, tem truy xuất nguồn gốc; phát triển vùng nguyên liệu ổn định, tăng cường liên kết chuỗi giá trị, ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số, chủ động tham gia đánh giá, phân hạng, nâng hạng sản phẩm và mở rộng thị trường tiêu thụ.
Biên tập viên Cổng TTĐT tỉnh
