Lê Tai Nung, còn gọi là lê VH6 hay lê đường, từ lâu đã trở thành cây ăn quả đặc trưng của vùng Cao nguyên đá Đồng Văn. Được trồng trên độ cao trên 1.000 m so với mực nước biển, trong điều kiện khí hậu mát mẻ quanh năm, biên độ nhiệt lớn giữa ngày và đêm cùng nền đất đá vôi đặc trưng, giống lê này cho chất lượng quả thơm ngon với vị ngọt thanh, giòn, nhiều nước và hương thơm tự nhiên. Chính những điều kiện tự nhiên đặc biệt ấy đã tạo nên thương hiệu riêng cho lê Tai Nung mà khó vùng trồng nào có được.
Quả lê Tai Nung vào vụ thu hoạch, có vị ngọt thanh, giòn, nhiều nước, là đặc sản nổi tiếng của vùng Cao nguyên đá Đồng Văn.
Theo người dân địa phương, năm nay thời tiết thuận lợi, lượng mưa và nhiệt độ phù hợp nên tỷ lệ đậu quả cao, quả phát triển đồng đều. Những quả lê đạt trọng lượng phổ biến từ 300 đến 500 gram, nhiều quả lớn chỉ ba quả đã nặng gần 2 kg. Với chất lượng tốt, mẫu mã đẹp, lê được thương lái thu mua ngay tại vườn với giá từ 30.000 đến 40.000 đồng/kg; riêng những quả loại một có giá gần 30.000 đồng/quả.
Tại xã Phố Bảng, nhiều gia đình đang tất bật thu hái những lứa lê đầu mùa để kịp giao cho khách hàng. Từ nhiều năm nay, cây lê đã trở thành nguồn thu nhập chính của nhiều hộ dân nơi đây. Nếu như trước kia đồng bào chủ yếu trồng ngô trên nương đá, hiệu quả kinh tế thấp thì nay nhiều diện tích đã được chuyển sang trồng lê, từng bước hình thành vùng sản xuất hàng hóa.
Cây lê Tai Nung được trồng xen với ngô trên nương đá, vừa bảo đảm sinh kế trước mắt, vừa tạo nền tảng phát triển cây ăn quả lâu năm.
Ông Vàng Mí Sình, một hộ trồng lê ở xã Phố Bảng chia sẻ: "Năm nay lê sai quả, quả to và ngọt hơn. Ngay từ đầu vụ đã có thương lái đến đặt mua nên bà con rất phấn khởi. So với nhiều loại cây trồng khác, lê mang lại thu nhập ổn định hơn, giúp đời sống gia đình cải thiện rõ rệt."
Không chỉ riêng Phố Bảng, những năm gần đây nhiều xã vùng biên trên cao nguyên đá Đồng Văn cũng coi lê Tai Nung là cây trồng chủ lực. Theo thống kê, khu vực Đồng Văn trước đây đã phát triển hơn 490 ha lê Tai Nung, trong đó khoảng 117 ha được trồng tập trung tại Phố Bảng và Sủng Là; gần 80 ha đang cho thu hoạch ổn định với năng suất bình quân khoảng 15 tấn/ha.
Để phát triển vùng nguyên liệu, giai đoạn 2016 - 2020, địa phương đã triển khai nhiều chính sách hỗ trợ người dân mở rộng diện tích, cải tạo những vườn lê già cỗi, cung cấp cây giống, hỗ trợ phân bón, vốn vay ưu đãi và tổ chức tập huấn kỹ thuật trồng, chăm sóc. Nhờ đó, diện tích lê không ngừng được mở rộng, từng bước hình thành những vùng chuyên canh quy mô lớn trên cao nguyên đá.
Mặc dù là cây dễ thích nghi với điều kiện khí hậu vùng cao, nhưng để có những quả lê đạt chất lượng, người trồng vẫn phải chăm sóc đúng quy trình kỹ thuật. Trong giai đoạn quả phát triển, nhiều hộ thực hiện bọc quả bằng túi chuyên dụng nhằm hạn chế sâu bệnh, đặc biệt là ruồi vàng, đồng thời giúp quả có màu sắc đẹp, nâng cao giá trị thương phẩm khi đưa ra thị trường.
Những vườn hoa lê trắng muốt là điểm nhấn đặc sắc, thu hút đông đảo du khách đến với vùng Cao nguyên đá Đồng Văn.
Bên cạnh hiệu quả kinh tế, cây lê Tai Nung còn góp phần tạo nên sức hấp dẫn riêng cho vùng cao nguyên đá Đồng Văn. Mỗi độ tháng Ba, khi hoa lê nở trắng các sườn núi, nơi đây thu hút đông đảo du khách đến tham quan, chụp ảnh. Đến mùa quả chín, nhiều người tiếp tục tìm đến các nhà vườn để trải nghiệm thu hái và thưởng thức lê tươi ngay tại vườn, góp phần thúc đẩy phát triển du lịch cộng đồng gắn với nông nghiệp.
Theo đánh giá của ngành nông nghiệp địa phương, cây lê Tai Nung không chỉ phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng vùng cao mà còn có giá trị kinh tế cao hơn nhiều loại cây trồng truyền thống. Bình quân mỗi héc-ta lê cho giá trị cao hơn từ 50 - 80 triệu đồng so với các loại cây trồng khác. Đây là cơ sở để nhiều xã vùng biên tiếp tục mở rộng diện tích, xây dựng vùng sản xuất tập trung, hướng tới phát triển theo chuỗi giá trị từ sản xuất, tiêu thụ đến du lịch trải nghiệm.
Mùa lê năm nay đang vào thời điểm đẹp nhất. Trên những triền đá tai mèo tưởng chừng chỉ có thể trồng ngô, những vườn lê sai trĩu quả đang minh chứng cho sự đổi thay trong tư duy sản xuất của đồng bào vùng cao. Từ một giống cây được trồng trong vườn nhà, lê Tai Nung đã trở thành cây trồng chủ lực, mang lại nguồn thu nhập hàng trăm triệu đồng cho nhiều hộ dân, góp phần nâng cao đời sống và tạo thêm động lực phát triển kinh tế bền vững trên vùng Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Cao nguyên đá Đồng Văn.
Biên tập viên Cổng TTĐT tỉnh
